فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر بررسی ماهیت و سرنوشت مجازات‌های بازدارنده در نظام حقوق کیفری ایران و تحلیل نسبت آن با تعزیرات شرعی است. روش تحقیق به کاررفته توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌ها بر پایه منابع کتابخانه‌ای گردآوری و تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قانونگذار در قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲، با آگاهی از تمایز میان مجازات‌های بازدارنده و تعزیرات شرعی، در مواردی اقدام به تفکیک این دو نموده است. با این حال، این تفکیک موجب تغییر در اصلِ تعزیری تلقی شدن مجازات‌های بازدارنده نشده و در این زمینه میان شورای نگهبان و مجلس وفاق نسبی شکل گرفته است. با وجود این، در قلمرو و آثار این دو دسته از مجازات‌ها، گاه تعارض و ناهماهنگی در رویکرد قانونگذار مشاهده می‌شود. از جمله، حذف عنوان «مجازات‌های بازدارنده» از کتاب اول قانون، در حالی که در کتاب پنجم همچنان باقی است، ابهاماتی را در خصوص قصد قانونگذار در حذف یا ابقای این مجازات‌ها پدید آورده است. همچنین در برخی موضوعات، همچون نهاد توبه و مرور زمان، قانونگذار از اعمال نظام دوگانه بازدارنده و تعزیر غافل مانده است. برای نمونه، با وجود اجماع فقها بر عدم شمول مرور زمان در جرایم مربوط به حقوق‌الناس، قانونگذار تمامی جرایم تعزیری را مشمول قواعد مرور زمان دانسته است. این امر با مبانی فقه اسلامی و دیدگاه شارع مقدس که بر حفظ حقوق‌الناس و جلوگیری از وقفه در استیفای آن‌ها تأکید دارد، مغایرت دارد.