پارامترهای رشدی توتیای دریایی Echinometra mathaei (de Blainville, 1825) در شمال خلیج فارس

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.60833/ascij.2026.1215034
چکیده

توتیا یکی از خارپوستان شایع در تمام مناطق بین جزرومدی خلیج‌فارس است که مورد توجه چندانی قرار نگرفته است. هدف از این مطالعه، اندازه‌گیری و تحلیل پارامترهای رشد مربوط به توتیای دریایی گونه Echinometra mathaei می‌باشد. 217 نمونه به صورت تصادفی در مناطق بین جزرومدی جمع‌آوری گردید. نمونه‌های زنده به آزمایشگاه منتقل شدند و سپس پارامترهای رشدی و ظاهری مورد محاسبه قرار گرفت.حجم نمونه‌ها نیز از طریق تحلیل روش قرصی محاسبه شد. روابط ایزومتریک و آلومتریک اجزای مختلف بدنی در بین اجتماعات طبیعی گونه مذکور با تحلیل آماری بررسی گردید. روابط ریاضی بین اجزا و بخش‌های مختلف بدنی نشان می‌دهد که وزن تر ارتباط توانی یا لگاریتمی قابل قبولی با ارتفاع نمونه (651/5+ (وزن تر)Ln 7575/4= ارتفاع) و یا قطر (86/10+ (وزن تر)Ln 3905/8= قطر) آن دارد. قطر نمونه­ها به عنوان شاخص بهتری از افزایش وزن توتیا در مقایسه با ارتفاع و یا حجم است. به عبارتی، وزن بیشتر آن‌ها به علت محتویات معده یا گناد است که قطر بیشتر توتیا می‌تواند حجم داخلی مناسب جهت تولید گناد را به دنبال داشته باشد. همچنین نتایج نشان داد با استفاده از رابطه لگاریتمی، حجم نمونه‌ها ضریب همبستگی کمتری (75/0 = r) در مقایسه با رابطه توانی (95/0 = r) یا خطی (92/0 = r) دارند و لذا محاسبه ارتباط حجم و وزن به صورت توانی یا خطی مناسب‌تر است. نتایج بیانگر این امر است که ارتباط بین قطر-وزن و ارتفاع-وزن چه از طریق لگاریتمی و چه به صورت توانی، ضریب همبستگی قوی و مثبتی به دنبال دارد و ارتباط بین حجم-وزن به صورت رابطه توانی یا خطی ضریب همبستگی قوی‌تری را ایجاد می‌کند. لذا استفاده از پارامترهای رشد می‌تواند بیانگر عملکرد بهتر وزن و در نتیجه میزان گناد موجود باشد. از این نکته اقتصادی می‌توان در زمینه برداشت و تکثیر، پرورش و صادرات این موجود دریایی استفاده نمود.