مدل‌سازی و بررسی مقایسه‌ای رفتار بخش‌های مصرف، تولید و سرمایه‌گذاری در بازارهای پول و سرمایه ایران

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دنشکده اقتصاد- مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران

2 گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری ،واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز،ایران

3 گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی، واحد میانه ،دانشگاه آزاد اسلامی ،میانه،ایران.

4 گروه مدیریت،دانشکده علوم انسانی، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.

doi
10.30495/ECOMAG.1402.1045583
چکیده

در این تحقیق سعی شده است به بررسی رفتار بخش‌های مصرف، تولید و سرمایه‌گذاری در بازارهای پول و سرمایه ایران پرداخته شود. بدین منظور از داده‌های سالانه متغیرهای شاخص قیمت مصرف‌کننده، شاخص بهای تولیدکننده، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ساختمان‌های جدید مناطق شهری و نااطمینانی تورم و ارزش معاملات سهام و عرضه پول استفاده شد و پس از بررسی رفتار هر یک از متغیرها در قالب رفتار مصرفی مصرف‌کننده، رفتار تولیدی تولیدکننده و رفتار سرمایه‌گذار برای سال‌های 1357 تا 1397، با استفاده از روش فیلترینگ هودریک-پریسکات، مدل تحقیق به روش اتو رگرسیون با وقفه توزیعی (ARDL) و الگوی خود رگرسیون برداری (VAR) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از روش ARDL برای بازار پول نشان داد که در کوتاه‌مدت متغیرهای رفتار مصرفی مصرف‌کننده، رفتار تولیدی تولیدکننده و رفتار سرمایه‌گذار و در بلندمدت تمام متغیرها با عرضه پول رابطه دارند. اما نتایج همین روش برای بازار سرمایه نشان از عدم وجود رابطه معنادار بین هر کدام از متغیرها با ارزش معاملات بازار سهام، هم در کوتاه‌مدت و هم در بلندمدت، می باشد. نتایج حاصل از VAR برای بازار پول نشان داد که بین عرضه پول با رفتار مصرفی مصرف کننده و رفتار سرمایه گذار یک دوره قبل رابطه معنی دار مثبت و بین عرضه پول با رفتار تولیدی تولید کننده یک دوره قبل رابطه معنی دار منفی وجود دارد و نیز خروجی منتج از همین روش برای بازار سرمایه بیانگر وجود رابطه معنی‌دار منفی بین رفتار مصرفی مصرف‌کننده، رفتار تولیدی تولیدکننده و رفتار سرمایه‌گذار با ارزش معاملات سهام یک دوره قبل دارد.