اثر بربرین هیدروکلراید و فعالیت هوازی بر تغییرات هیستوپاتولوژیک هیپوکامپ و حافظه فضایی در موش‌های صحرایی ماده مسموم با ماری‌جوانا

نویسندگان

1 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

2 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

3 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

4 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد شاهرود ، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

5 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

doi
10.60833/ascij.2026.1224482
چکیده

مصرف ماری‌جوانا می‌تواند منجر به تغییرات ساختاری و عملکردی در هیپوکامپ و بروز اختلالات شناختی به‌ویژه در حافظه فضایی شود. هدف پژوهش حاضر بررسی اثر مداخلات ورزشی و بربرین هیدروکلراید بر تغییرات هیستوپاتولوژیک هیپوکامپ و عملکرد حافظه فضایی در موش‌های صحرایی ماده مسموم با ماری‌جوانا بود. در این پژوهش تجربی، ۴۸ سر رت ماده ویستار (با چند نمونه اضافه به‌منظور جبران احتمال مرگ‌ومیر) به‌صورت تصادفی در پنج گروه تقسیم شدند: گروه کنترل، گروه ماری­جوانا، گروه ماری­جوانا +تمرین، گروه ماری­جوانا +بربرین، و گروه ماری­جوانا +بربرین+تمرین. بربرین به‌صورت بربرین هیدروکلراید با دوز مؤثر 80 میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن، به‌صورت درون‌صفاقی (i.p.) و روزانه تزریق شد. پروتکل تمرینی شامل دویدن روی تردمیل به مدت چهار هفته (۶ روز در هفته، هر جلسه ۳۰ دقیقه با سرعت ۲۵ متر بر دقیقه) بود. داده‌های بافتی پس از رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین و ائوزین و مشاهده با بزرگنمایی ×100 زیر میکروسکوپ نوری در آزمایشگاه هیستوپاتولوژی ارزیابی شدند. داده‌های کمی با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون تعقیبی توکی، و داده‌های کیفی با آزمون کروسکال–والیس و آزمون تعقیبی دان در سطح معنی‌داری 05/0 p < تحلیل گردیدند. یافته‌ها نشان داد که مصرف ماری‌جوانا منجر به بروز تغییرات آسیب‌زا در هیپوکامپ از جمله افزایش تغییرات نورونی و نکروز سلولی و همچنین کاهش حافظه فضایی گردید. فعالیت هوازی به‌تنهایی قادر به جبران این اختلالات نبود. در مقابل، بربرین چه به‌صورت منفرد و چه همراه با فعالیت هوازی، موجب کاهش پرخونی و بهبود معنی‌دار حافظه فضایی شد. این نتایج بیانگر نقش محافظتی بربرین و اهمیت رویکردهای ترکیبی در کاهش آسیب‌های نورونی ناشی از ماری‌جوانا است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بربرین می‌تواند با اثرات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی خود نقش حفاظتی در برابر آسیب‌های ناشی از ماری‌جوانا بر هیپوکامپ ایفا کند. ترکیب ورزش هوازی و بربرین به‌عنوان رویکردی چندعاملی، ظرفیت بیشتری برای کاهش اختلالات نورونی و بهبود عملکرد شناختی دارد.