فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاله حاضر به بررسی آیین زروانی در متن حماسی کوش نامه اثرایرانشان(ایرانشاه) بن ابوالخیر می‌پردازد. زروان، خدای زمان، از آیین‎های رایج ایران باستان است که فلسفه و اندیشه‎های آن در متون فارسی به خصوص متن‎های حماسی، بازتاب گسترده‎ای یافته است. در این پژوهش با استفاده از تحلیل محتوایی، ابتدا زروانیسم و فلسفه آن به صورت مختصر، معرفی شده؛سپس با بررسی متن کوش نامه چهره و اندیشه‎های این آیین از خلال بیت های آن نمایان شده است. بابررسی محتوای کوش نامه این نتیجه حاصل می‎گردد که چهره زروان در دو قالب زمان و سپهر به صورت گسترده ای در این متن بازتاب داشته است. زمان در قالب زمان کرانمند و بیکران شامل شب و روز، سرنوشت و تقدیر و چهره سیاه و گریز ناپذیر مرگ رخ می‌نماید. سپهر نیز چهره خود را به صورت ستارگان و تأثیر آنان در سرنوشت و بخت آدمی، طالع بینی، ستاره شناسی و تقدیر جبرگرایانه، نمودار ساخته است