تأثیر برابری جنسیتی در خروج از تله درآمد متوسط: تحلیل تجربی با تمرکز بر شاخص شکاف جنسیتی و عوامل حاکمیتی و اقتصادی در ایران و کشورهای منتخب
نویسندگان
1 دانشیارگروه علوم اقتصادی، واحد اصفهان (خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان، ایران
2 دانشیارگروه علوم اقتصادی،واحد اصفهان (خوراسگان) ،دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان، ایران
3 : دانشجوی دکتری رشته علوم اقتصادی، واحد اصفهان (خوراسگان)،دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان، ایران
doi
10.30495/ECOMAG.1404.1221849چکیده
تله درآمد متوسط یکی از چالشهای ساختاری در مسیر توسعه اقتصادی کشورها است؛ وضعیتی که در آن کشورها پس از دستیابی به سطح درآمد متوسط، در رشد اقتصادی متوقف میشوند و قادر به عبور به سطح درآمد بالا نیستند. این پدیده نهتنها مانعی برای ارتقای رفاه عمومی و کاهش فقر است، بلکه میتواند موجب ناپایداری اجتماعی و سیاسی نیز شود. این مقاله با استفاده از مجموعه دادههای ۲۵ کشور با درآمد متوسط برای سال های (۲۰۲۳-۲۰۰۶) به بررسی نقش برابری جنسیتی و سایر عوامل اقتصادی- نهادی در خروج کشورها از تله درآمد متوسط می پردازد. برابری جنسیتی بر اساس شاخص جهانی شکاف جنسیتی که ابعاد آموزش، سلامت، فرصت اقتصادی و توانمندسازی سیاسی زنان را پوشش میدهد، اندازهگیری شده است. نتایج دادههای پنل در کشورهای منتخب و به کارگیری مدلهای لاجیت و پروبیت، نشان میدهد که کاهش شکاف جنسیتی ،تأثیر معناداری بر افزایش احتمال دستیابی به سطح درآمد بالا دارد. همچنین، اثربخشی حکومت و نرخ تورم نیز در مدلهای کلاسیک اثر معناداری داشتند، که بیانگر اهمیت کیفیت حکمرانی و ثبات اقتصادی در فرآیند توسعه است. در مقابل، این یافتهها تأکید میکنند که رشد اقتصادی صرف، بدون اصلاحات نهادی نمیتواند بهتنهایی منجر به خروج از تله درآمد متوسط شود. یافتههای این مطالعه میتواند راهنمایی مؤثر برای سیاستگذاران در کشورهای در حال توسعه جهت طراحی راهبردهای مبتنی بر برابری جنسیتی و تقویت نهادهای حکمرانی باشد.