تحلیل ریختشناسی منظومه لیلی و مجنون نظامی بر اساس الگوهای ریختشناسی پراپ
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
با نگرشی عمیق در متون ادبی چند دهه اخیر، که روایتشناسی به عنوان ارزشمندترین دستاورد ساختارگرایی مطرح گردید،توجه به ساختار و بنمایههای داستانی براساس عملکرد نقش مایهها و خویشکاریهای هر یک از آنها به منظور تحلیل روابط و مناسبات شخصیتها و ساختار داستان در رأس امر قرار گرفت. از این رو هر یک از روایتشناسان به برخی از الگوهای تکرار شونده در متون ادبی اشاره نمودند. در این میان ولادیمیر پراپ فولکلورشناس روس با ارائه طرح جامع و الگوی کاملی در تحلیل ساختارروایی متون، تحولات عظیمی را در این عرصه به وجود آورد. با عنایت به آنچه ذکر شد و با توجه به گستره پهناور ادبیات داستانی که با برخورداری از شاخصههای کلام فولکلوریک بستر مناسبی را جهت کشف ساختار و تحلیل روایی آثار فراهم می آورد، در این پژوهش بر آن شدیم که منظومه لیلی و مجنون نظامی را به عنوان یکی از آثار ادبیات غنایی مورد تحلیل ساختاری قرار دهیم. از این رو پس از ذکر نکاتی پیرامون فرمالیسم، ساختارگرایی و ریختشناسی به تحلیل ساختارروایی این اثر براساس الگوهای ریختشناسی پراپ خواهیم پرداخت تا دریابیم که نظامی در تحلیل روایی این اثر از چه نوع تمهیداتی بهره جسته و عناصر و مضامین داستانی آن درقالب ساختارروایی چگونه تحلیل میگردند.