تحلیل ساختاری کلان روندهای مؤثر در مدیریت زیرساختهای حیاتی ج.ا.ایران
نویسندگان
1
2
3
doi
چکیده
زیرساختهای حیاتی بهعنوان قلب تپنده جامعه، پایههای اساسی زندگی مردم را شکل میدهند و مدیریت بهینه آنها پایداری و تابآوری خدمات اساسی را در حکمرانی کشورها تضمین میکند. در بین عوامل تأثیرگذار بر عملکرد زیرساختهای حیاتی، کلانروندها از جایگاه ویژهای برخوردار هستند. کلانروندها، گرایشهایی در مقیاس بزرگ و دگرگونکننده هستند که پتانسیل ایجاد تغییرات بنیادین در سیستم را دارا میباشند. این پژوهش با هدف شناسایی کلانروندهای مؤثر در مدیریت زیرساختهای حیاتی کشور و بررسی میزان اثرگذاری و اثرپذیری آنها بر یکدیگر شکلگرفته است. پژوهش حاضر در چارچوب اهداف ترسیمی، با روش-شناسی مرکب آیندهپژوهی انجامشده است. در این راستا با انجام مطالعات اسنادی و پنل خبرگی، تعداد 22 متغیر از بهعنوان کلانروندهای مؤثر در مدیریت زیرساختهای حیاتی کشور شناسایی و سپس با منطق تحلیل ساختاری، مورد تحلیل قرار گرفتند. یافتههای تحلیل ماتریس اثرات متقاطع نشان میدهد که شش متغیر ازجمله متغیر «فرسودگی زیرساختهای حیاتی» در دسته-بندی بیشترین اثرگذاری و بیشترین اثرپذیری قرار دارند. این متغیرها، متغیرهای تقویتکننده نامیده میشوند که منجر به ناپایداری سیستم میشوند و میبایست در اولویت برنامهریزی قرار گیرند. تعداد نه متغیر ازجمله متغیر «ساختاردهی و تدوین چشمانداز» در دستهبندی بیشترین اثرگذاری و کمترین اثرپذیری قرار گرفتند. این متغیرها، جزء متغیرهای محیطی و تعیین-کننده محسوب میشوند و میتوانند در بهبود وضعیت سیستم، نقش محوری ایفا نمایند. چهار متغیر نیز در دستهبندی اثرگذاری و اثرپذیری تقریباً برابر قرار گرفتند و دارای اولویت کمتری نسبت به سایر عوامل شناساییشده میباشند. در نهایت تعداد سه متغیر در دسته متغیرهایی قرار گرفتند که دارای اثرپذیری بیشتری نسبت به اثرگذاری میباشند و میزان اثرپذیری آنها به سایر عوامل وابسته است. بررسی الگوی پراکنش کلی متغیرها نیز نشان میدهد که وضعیت کلی زیرساختهای حیاتی به سمت ناپایداری میل میکند و نیاز است که توجهات بیشتری به این موضوع معطوف و اقدامات پیشگیرانهای در دستور کار متولیان ذیربط قرار گیرد.
