فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیل یکی از رایج‌ترین و شدیدترین خطراتی است که زندگی مردم را در سراسر جهان مختل می‌کند. شهر خرم‌آباد به دلیل موقعیت دره‌ای بودن شهر، بارش‌های سیل‌آسا و وجود رودخانه‌های کرگانه و خرم رود در شهر، در معرض خطر سیل قرار دارد. هدف این پژوهش سنجش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های روبنایی شهر خرم‌آباد است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. برای تهیه نقشه‌های آسیب‌پذیری از نرم‌افزار ARC GIS و از مدل ترکیبی AHP-FUZZY استفاده شد. به‌منظور تعیین معیارها به کارشناسان و متخصصان مراجعه شده و پس‌ازآن، ماتریس زوجی معیارها تشکیل‌شده و سپس مطابق ماتریس‌ها، پرسشنامه‌ای تهیه‌شده که این پرسشنامه معیارها را دوبه‌دو طبق اهمیت آنها باهم مقایسه می‌کند. در نهایت پرسشنامه‌ها در اختیار 25 نفر از کارشناسان و متخصصان قرارگرفته و تکمیل شد. نتیجه امتیازدهی به معیارها وارد نرم‌افزار ویژه مدل AHP (Expert choice) شده و وزن نهایی زیرمعیارها تعیین شد و در مرحله بعد اقدام به فازی سازی لایه‌ها (زیرمعیارها) شده و سپس تلفیق لایه‌ها صورت گرفت و درنتیجه، نقشه نهایی آسیب‌پذیری زیرساخت‌های روبنایی شهر خرم‌آباد به دست آمد. در این پژوهش از دو معیار طبیعی و کالبدی که شامل 12 زیر معیار: بافت فرسوده، تراکم جمعیت، شبکه معابر، کاربری، ارتفاع، شیب، جهت شیب، زمین‌شناسی، فاصله از رودخانه، خاک‌شناسی، فرونشست، میزان بارندگی است، استفاده ‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که 66/9 درصد یا به عبارتی 49 هکتار از زیرساخت‌های روبنایی در معرض آسیب‌پذیری خیلی زیاد سیل قرار دارند، همچنین مشخص شد کاربری‌های فضاهای سبز، اداری، آموزشی و تجاری به ترتیب بیشترین آسیب‌پذیری و کاربری‌های تاریخی و فرهنگی کمترین آسیب‌پذیری را در برابر سیل دارند. برای کاهش آسیب‌پذیری سیل و به‌منظور افزایش ایمنی زیرساخت‌ها، باید ساماندهی و ارتقاء کیفیت بستر و حریم رودخانه و ارتقاء کیفیت کالبدی رودخانه‌ها زیر نظر مدیران و مسئولان شهری انجام گیرد.