ارزیابی میزان فرونشست شهر ایذه و تحلیل عوامل مؤثر در وقوع آن

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تهران

2 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

doi
چکیده

امروزه مخاطره فرونشست به‌عنوان یک مخاطره طبیعی بسیاری از شهرها ازجمله شهر ایذه را در برگرفته است. با توجه به اینکه فرونشست با اثرات منفی زیادی برای نواحی سکونتگاهی همراه است، در این پژوهش به ارزیابی میزان فرونشست دشت ایذه و تحلیل عوامل مؤثر در وقوع آن پرداخته‌شده است. در این پژوهش از تصاویر ماهواره‌های لندست، تصاویر راداری سنتینل 1، مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM و اطلاعات کتابخانه‌ای به‌عنوان داده‌های تحقیق استفاده‌شده است. مهم‌ترین ابزارهای تحقیق ArcGIS، ENVI، IDRISI و GMT بوده است. مدل‌های مورد استفاده در تحقیق شامل مدل حداکثر احتمال، مدل LCM و مدل SBAS بوده است. این تحقیق در دو مرحله کلی انجام‌شده است که در مرحله اول، به ارزیابی فرونشست منطقه با استفاده از روش سری زمانی SBAS پرداخته‌شده و در مرحله دوم با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست، روند توسعه کاربری‌های انسان‌ساخت و نواحی سکونتگاهی ارزیابی‌شده است. بر اساس نتایج حاصله، شهر ایذه در طی دوره زمانی 2 ساله (از تاریخ 10/01/2020 تا 15/01/2022) بین 13 تا 68 میلی‌متر فرونشست داشته است که بیش‌ترین میزان آن مربوط به مناطق جنوبی و جنوب شرقی این شهر بوده است. همچنین نتایج این تحقیق نشان داده است که نواحی سکونتگاهی و انسان‌ ساخت شهری و حاشیه شهری ایذه در طی سال‌های 1992 تا 2022 با 2/7 کیلومترمربع افزایش مواجه شده است و با توجه به اینکه بیش‌ترین میزان فرونشست نیز مربوط به این مناطق بوده است. همچنین بر اساس مطالعات صورت گرفته در دشت ایذه، این دشت سالانه با تخلیه 14/8 میلیون مترمکعب آب زیرزمینی مواجه است. مجموع نتایج حاصله نشان داده است که عوامل انسانی توسعه کاربری‌های انسان‌ساخت و افت منابع آب زیرزمینی سبب شده است تا شهر ایذه، خصوصاً مناطق جنوبی و جنوب شرقی آن در معرض مخاطره فرونشست باشد.

کلیدواژه‌ها