فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جزیرة خارک در عصر حکومت محمدرضا پهلوی میزبان تبعیدیانی از حزب توده ایران بود. جریانی که به نوعی منسجم‌ترین تشکل سیاسی کشور به شمار می‌رفت. عمده آنها زندگی در یک محیط جزیره‌ای با حداقل امکانات و شرایط طبیعیِ طاقت‌فرسا را تاکنون تجربه نکرده بودند. بدین‌ترتیب زندگی آنها با سابقه‌ای از فعالیت سیاسی ضد رژیم حاکم، با چالش‌هایی مواجه بود. این پژوهش درپی آن است تا ضمن بررسی چالش‌های تبعیدیان حزب توده در چارچوب شرایط طبیعی - امنیتی جزیره خارک در فاصله سال‌های 1327 تا 1337 هـ.ش. اقداماتشان برای غلبه بر آن چالش‌ها را تبیین نماید. بنابراین پرسش پژوهش پیش‌رو این است که: زندگی تبعیدیان حزب توده ایران در جزیره خارک بین سال‌های 1327 تا 1337 هـ.ش. تحت تأثیر چه عواملی بوده و آنها چه اقداماتی برای غلبه بر چالش‌های خود انجام دادند؟ این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، اسناد آرشیوی، نشریات و داده‌های مبتنی بر تاریخ شفاهی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد زندگی تبعیدیان وابسته به حزب توده در جزیرة خارک در زمان مذکور آمیزه‌ای از تمامی محرومیت‌های جغرافیایی جزیره و محدودیت‌‌های تأمینی و تأدیبی بود. اما آنها توانسته بودند با بهره‌گیری از تنوع قابلیت‌های تخصصی خود، کادرسازی و تقسیم مسئولیت‌ها و تعامل با جامعه کوچک بومیان خارک، بر مشکلات خود فائق آیند و تا حدودی از محدودیت‌های خود در تبعیدگاهی امنیتی بکاهند و محیط جزیره را برای ­ادامه حیات خود مناسب‌تر کنند.