چشم انداز تاریخی تشکیلات فراماسونری در دوره پهلوی دوم
نویسندگان
1 دکتری تاریخ ایران اسلامی و مدرس گروه تاریخ و مطالعات اجتماعی دانشگاه فرهنگیان
doi
10.22034/irs.2023.168447چکیده
ریشة تشکیلات ماسونی در ایران به اوایل دوره قاجار بازمیگردد. ساختار و ماهیت این تشکیلات با تحولات تاریخی فلسفة سیاسی و حاکمیت گره خورده است. لژهای فراماسونری بعد از شهریور 1320 و کودتای 28 مرداد در ایران پا گرفتند و به حوزههای نفوذ پیوستند. تشکیلات ماسونی بهمثابه قدرتهای پنهان و در سایه، دارای وابستگیها و کنشهای مختلفی بودهاند. دوره پهلوی دوم عصر تکوین واقعی تشکیلات ماسونی در ایران است. فراماسونری در این دوره ۳۷ ساله دارای ابعاد و زوایای پنهان و متناقضی است که در طول تاریخ مغفول مانده است. هدف از نگارش این مقاله، بررسی، رصد و تبیین تاریخی تشکیلات فراماسونری ایران در عصر پهلوی دوم است که پژوهشگر با روش توصیفی- تحلیلی و در چارچوب مطالعات تاریخی و با تکیه بر اسناد آرشیوی و کتابخانه ای درصدد پاسخگویی به ابهامات پژوهش میباشد. یافتهها بر این است که تشکیلات فراماسونری در طول سه دهه از عمر پهلوی دوم هم به ساختار هویتی مستقل دست یافت و در مقام یکی از مؤلفههای قدرت بهصورت علنی ظاهر شد. این تشکیلات در روابط و کشمکشهای درباری چه در سطح داخلی و هم بهعنوان عناصر وابسته قدرتهای فرامحلی و جهانی دارای کارکردهای متعددی بودند. در این دوره حوزه نفوذ لژهای فراماسونری وسعتی کشوری یافته و کانون های وابسته از انفعال خارج شدند و اولیای قدرت مناسبات درون تشکیلاتی را هدفمند و سازماندهی نمودند.
