ارزیابی آسیب‌پذیری شهری در برابر خطر سیلاب با استفاده از روش بهترین و بدترین مبتنی بر GIS

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی گلستان

3 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

4

doi
چکیده

با ادامه روند رشد جمعیت شهری و افزایش تغییرات آب‌وهوایی، در سا‌ل‌های آتی افراد بیشتری در برابر حوادث ناشی از تغییر اقلیم از جمله سیل قرار بگیرند. در این پژوهش برای ارزیابی آسیب‌پذیری منطقه 1 شیراز در برابر خطر سیل، روش تصمیم‌گیری چندمعیاره مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بکار گرفته شده است. معیارهای مورد استفاده در این تحقیق شامل کاربری اراضی، تراکم جمعیت، بافت فرسوده، شیب، شبکه آبراهه و فاصله از پل می‌باشد. همچنین جهت ترکیب نقشه‌های معیار و تولید وزن اولیه آن‌ها، روش بهترین-بدترین(WLC) تعیین شده است. بر اساس اطلاع نگارنده، تاکنون هیچ مطالعه‌ای به منظور ارزیابی آسیب‌پذیری شهری در برابر خطر سیلاب از روش WLC استفاده نکرده است. در نهایت به کمک ضرب وزن نسبی هر یک معیارها در مقادیر آن‌ها، مقدار نهایی هر گزینه محاسبه گردید. بنابراین گزینه‌هایی که بیشترین مقدار را داشته باشند، به عنوان مکان‌هایی با آسیب‌پذیری کم‌تر در برابر خطر سیل در نظر گرفته می‌شوند. وزن‌دهی و رتبه‌بندی معیارها نشان می‌دهد که عامل تراکم جمعیت و شبکه آبراهه با 453/0، 041/0 به ترتیب بیشترین و کمترین وزن‌ معیار را در تهیه نقشه‌ی آسیب‌پذیری دارند. نتایج روش بهترین-بدترین با نرخ سازگاری 07/0، نشان می‌دهد مقایسات معیارها از سازگاری و ثبات بیشتری برخوردار می‌باشد. به طور کلی، نتایج نشان می‌دهد در قسمت‌های شمالی و شمال‌شرقی به دلیل تراکم بالای جمعیت و تراکم بافت مسکونی، سطوح نفوذ‌پذیری خاک کم و حجم رواناب افزایش یافته است. بنابراین در این محدوده‌ها، پتانسیل آسیب‌پذیری در برابر خطر سیلاب نسبت به سایر نواحی بیشتر می‌باشد.