رویکردی نوین در نگاشت نقشه های تحلیلی آب و هوای شهری - مطالعه موردی: شهرتهران

نویسندگان

1 دانش آموخته فوق لیسانس آب وهواشناسی محیطی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

2 دانشیار شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان

3 دانشیار آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

doi
10.22131/sepehr.2023.552685.2865
چکیده

رشد و توسعۀ فضاهای شهری با تمرکز بر جنبه‌­های کالبدی و غفلت از توجه به وضعیت محیطی آن‌ها در سال­‌ها و دهه‌های گذشته سبب بروز برخی معضلاتی شده که کیفیت محیطی شهرها را تنزل داده است. نقشه آب‌وهوای شهری (UCMap)، ابزاری اطلاعاتی و ارزیابی است که با ادغام عوامل آب‌وهوای شهری و عوامل شهرسازی و برخی شرایط محیطی، به ارائه تصویری از مسائل آب‌وهوای شهری در فضایی دو بعدی منتج می‌شود. نقشه آب‌وهوای شهری از دو نقشه تحلیل آب‌وهوای شهری (UCAnMap) و نقشه دستورالعمل آب‌وهوای شهری (UCReMap) تشکیل می‌شود. این پژوهش با هدف تهیه نقشه تحلیل آب‌وهوای شهری به بررسی و تحلیل اطلاعات مکانی و اقلیم شهری تهران می‌­پردازد. برای تهیه نقشه تحلیل آب‌وهوای شهری، به ترتیب 1) نقشه بار گرمایی شامل لایه‌های اطلاعات مکانی حجم ساختمان، توپوگرافی شهر و فضای سبز و 2) نقشه ظرفیت پویایی شامل لایه‌های اطلاعات مکانی پوشش زمینی، چشم‌انداز طبیعی و مجاورت با فضاهای باز، با یکدیگر تلفیق شدند. نقشه خروجی در هشت دسته طبقه‌بندی شد و نقشه تحلیل آب‌وهوای شهری تهران به‌دست آمد. نتایج تلفیق لایه‌ها و نقشه‌های به‌دست آمده نشان داد 59 درصد از مساحت مناطق شهر تهران که بیشتر مناطق شمالی شهر را شامل می‌شوند، از وضعیت سرمایشی و تهویه مناسبی برخوردار هستند. 19 درصد آن با تنش گرمایی و عدم تهویه هوا مواجه است که عمدتاً مناطق مرکزی، جنوب و جنوب غربی هستند و 22 درصد نیز در وضعیت بینابینی قرار دارند که در تمامی سطوح شهر پراکنده شده‌­اند، هرچند بیشتر در مناطق شمالی، غربی و شرقی متمرکز هستند.