کاربرد هوش مصنوعی در بهسازی و مدیریت منابع انسانی: مرور سیستماتیک

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

2 گروه مدیریت آموزشی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. (نویسنده مسئول).

doi
https://doi.org/10.71588/eetj.2026.1205630
چکیده

در عصر دیجیتال که توسعه فناوری‌ها با سرعت چشمگیری رخ می‌دهد، ادغام هوش مصنوعی در فرآیندهای منابع انسانی نه تنها یک تهدید نیست، بلکه به عنوان یک نیروی دگرگون‌کننده شناخته می‌شود که چشم‌انداز متخصصان این حوزه را به طور بنیادی تغییر می‌دهد. این تحول باعث شده است که سازمان‌ها نیز به دنبال بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای بهسازی و مدیریت بهتر منابع انسانی خود باشند. در این راستا، هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی و تحلیل کاربردهای هوش مصنوعی در بهبود و ارتقاء فرآیندهای مدیریت منابع انسانی است که براساس مرور و تحلیل مقالات منتشر شده در این حوزه انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع مطالعات توصیفی و مرور سیستماتیک تلقی می‌شود که به صورت جامع به جمع‌آوری، بررسی و تحلیل مقالات منتشرشده به زبان‌های فارسی و انگلیسی در بازه زمانی 2020 تا 2025 پرداخته است. حوزه پژوهش شامل تمامی مقالات مرتبط با کاربردهای کلیدی هوش مصنوعی در بهسازی و مدیریت منابع انسانی بود که نتایج آن سه مولفه اصلی شامل بهبود فرآیندهای منابع انسانی، ابتکارات استراتژیک و ارتقاء کارایی در فرآیند استخدام را نشان می‌دهد. همچنین، در این حوزه 26 مولفه فرعی نیز شناسایی شده است که به تشریح جوانب دقیق‌تر این فناوری می‌پردازد. علاوه بر این، مزایای ادغام هوش مصنوعی با سیستم‌های منابع انسانی در قالب 10 مولفه کلیدی دسته‌بندی شده است. چالش‌ها، فرصت‌ها و ملاحظات اخلاقی نیز به ترتیب در 16 و 8 مولفه مورد بررسی قرار گرفته‌اند که به سازمان‌ها در فهم جنبه‌های مختلف این فناوری کمک می‌کنند. با توجه به یافته‌ها، مدیریت سرمایه انسانی به طور شگرفی تحت تأثیر فناوری هوش مصنوعی متحول شده است. سازمان‌ها با بهره‌گیری از این فناوری می‌توانند فرآیندهای منابع انسانی خود را بهبود بخشند، فرآیند تصمیم‌گیری را بهینه‌تر کنند و کیفیت خروجی‌های خود را از طریق ترکیب فناوری‌های هوشمند افزایش دهند. این پیشرفت‌ها می‌توانند منجر به کاهش خطاهای انسانی، افزایش سرعت و دقت در انتخاب و مدیریت نیروی کار و همچنین بهبود تعاملات کارکنان شوند. با این حال، برای بهره‌گیری موفق از هوش مصنوعی در حوزه منابع انسانی، نیازمند پایه‌ای مستحکم از سرمایه انسانی و زیرساخت‌های مناسب فناوری هستیم. همچنین ملاحظات اخلاقی، حفاظت از حریم خصوصی و تضمین عدالت در استفاده از این فناوری از اهمیت بالایی برخوردار است. از سوی دیگر، چالش‌هایی مانند مقاومت فرهنگی، هزینه‌های پیاده‌سازی و نیاز به آموزش کارکنان از موانع مهم اجرای هوش مصنوعی در این حوزه تلقی می‌شوند. در نتیجه، نیاز به تحقیقات گسترده‌تر و کاربردی‌تر در این زمینه احساس می‌شود تا بتوان راهکارهای عملی و روشنی برای غلبه بر این چالش‌ها و بهره‌برداری کامل از فرصت‌های هوش مصنوعی ارائه نمود. بنابراین، مطالعه حاضر نه تنها به تبیین کاربردهای کلیدی هوش مصنوعی در بهسازی منابع انسانی می‌پردازد، بلکه به تشریح مزایا، چالش‌ها، فرصت‌ها و مسائل اخلاقی مرتبط نیز اشاره دارد تا زمینه‌ای مناسب برای پذیرش و استفاده هدفمند سازمان‌ها از این فناوری فراهم آورد. نتیجه‌گیری کلی این است که هوش مصنوعی به عنوان یک نیروی تحول‌آفرین در مدیریت منابع انسانی مطرح است و می‌تواند عملکرد سازمان‌ها را به شکل چشمگیری ارتقا بخشد. در نهایت، توجه به توسعه سرمایه انسانی، زیرساخت‌های فناوری و ملاحظات اخلاقی، کلید موفقیت در این مسیر خواهد بود و این تحقیق توصیه به انجام مطالعات بیشتر با رویکردهای کاربردی‌تر را مطرح می‌کند.