الزامات و بسترهای فرآیند خودتوسعه¬ای مدیران مدارس دوره آموزش ابتدایی بر اساس رویکرد مدیریت مدرسه محور با توجه به دیدگاه متخصصان
نویسندگان
1 گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
2 گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران(نویسنده مسئول).
3 گروه مطالعات تربیتی و برنامه درسی، واحد تربت حیدریه ، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
doi
https://doi.org/10.71588/eetj.2026.1218450چکیده
هدف پژوهش حاضر، واکاوی الزامات و بسترهای فرآیند خودتوسعه ای مدیران مدارس دوره آموزش ابتدایی بر اساس رویکرد مدیریت مدرسه محور با توجه به دیدگاه متخصصان و ذینفعان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام گرفت. مشارکتکنندگان شامل 7 نفر از اعضای هیئت علمی، ۱۰ نفر از مدیران باسابقه و موفق مدارس ابتدایی و کارشناسان حوزه منابع انسانی آموزش و پرورش (در مجموع 17 نفر) بودند که با روش نمونهگیری هدفمند از نوع ملاکمحور انتخاب شدند. گردآوری دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته صورت گرفت و تحلیل دادهها با استفاده از مضمون بندی سهمرحلهای (پایه، سازمان دهنده و فراگیر) انجام شد. بهمنظور اعتباربخشی به یافتهها از ملاکهای چهارگانه لینکلن و گوبا استفاده شد. یافتههای پژوهش منجر به شناسایی پنج مضمون فراگیر اصلی گردید: الزامات فردی و شخصیتی (شامل انگیزش و عاملیت فردی، خودآگاهی و تفکر تأملی و تابآوری روانشناختی)؛ الزامات سازمانی و مدرسهای (مشتمل بر فرهنگ سازمانی یادگیرنده، تخصیص منابع و زمان، و خودمختاری و استقلال عمل)؛ الزامات ساختاری و سیاستی (دربرگیرنده بازنگری در نظام ارزشیابی و ارتقاء، تجدید ساختار کارراهه شغلی و تمرکززدایی از برنامههای توسعه حرفهای)؛ بسترهای تعاملی و همکارانه (متضمن ایجاد جوامع یادگیری حرفهای، مربیگری و منتورینگ و شبکهسازی حرفهای)؛ و بسترهای سختافزاری و فناورانه (شامل زیرساختهای دسترسی به دانش، پلتفرمهای یادگیری دیجیتال و ابزارهای مدیریت دانش سازمانی) بود. نتایج این پژوهش میتواند بهعنوان یک چارچوب مفهومی و راهنمای عملی برای سیاستگذاران آموزش و پرورش و مدیران ارشد جهت طراحی و استقرار نظام جامع خودتوسعهای مدیران مدارس مورد استفاده قرار گیرد
