روش طراحی مجموعۀ اسکان موقت پس از بحران‌ ناشی از جنگ (مطالعۀ موردی: طراحی مجموعۀ اسکان موقت شهر موصل پس از حملۀ داعش)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

2 دانشگاه علوم پزشکی شیراز

3

4

5 دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

doi
چکیده

وضعیت وخیم شهروندان موصل که در پی اشغال و ویرانی این شهر از سوی داعش مجبور به ترک موطن شده ­اند و حال پس از آزادی این شهر خواستار بازگشت و بازسازی خانه ­ها و دیارشان هستند، دلیل انجام طراحی یک مجموعۀ اسکان موقت (اردوگاه) برای بی‌خانمان‌شدگان این شهر شد. مکان جانمایی این طرح در کرانه‌های رود دجله قرار دارد. با وجود اینکه این طرح یک پروژۀ معماری با قرابت به مباحث شهرسازی و بازسازی پس از سانحه است و موضوعاتی مانند تبیین روش ­شناسی تحقیق آن­گونه که در طرح­های پژوهشی مرسوم است، در آن نمی­ گنجد، اما کوشش شده تا با مبنا قرار دادن روش کاربرمحور دو موضوع «زمینۀ استفاده از این طرح » و همچنین « نیازهای کاربران» در این طرح استفاده شود. به این ترتیب که با مرور ادبیات مرتبط با اسکان اضطراری و موقت و تجارب اسکان پس از سوانح، عمده الزامات و نیازهای کاربران تشخیص داده شد. بر این اساس عوامل مرتبط با زمینۀ طراحی مانند رعایت فواصل و الزامات در محل استقرار طرح و ویژگی­ های شهرسازی و معماری ریشه­‌دار در فرهنگ و اقلیم شهر موصل و همین­طور تجهیزات موردنیاز برای برپایی این مجموعۀ اسکان موقت به علاوه سرانه­های فضا برای افراد استخراج شد. به‌منظور ارائۀ بهتر خدمات اردوگاه در دو عرصۀ مجزا طراحی شد. عرصۀ اول که «کمک‌های اولیۀ‌ بشردوستانه» نامیده می‌شود، وظیفۀ پذیرش، مراقبت، واکسیناسیون، شناسایی، یافتن افراد خانواده، اقوام و خویشان را در محیطی جمعی دارد. عرصۀ دوم طرح که «منطقه بازگشت به شهر» نامیده می‌شود، بنا دارد تا پناهجویان را تا زمان آمادگی شرایط شهر و منازل در واحدهای مستقل اسکان دهد.