ارائه مدل هوشمند مدیریت ریسک برای ارتقای تابآوری بانکداری دیجیتال
نویسندگان
1 گروه مدیریت صنعتی و فن آوری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت، واحد نان سحر، دانشگاه جامع علمی کاربردی، تهران، ایران
3 گروه مدیریت فناوری اطلاعات، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 گروه مدیریت دولتی، واحد پرند، دانشگاه آزاد اسلامی، پرند، ایران
doi
چکیده
در پاسخ به چالشهای فزاینده ریسک در بانکداری دیجیتال، این پژوهش به ارائه و اعتبارسنجی یک مدل هوشمند مدیریت ریسک میپردازد که هدف نهایی آن، ارتقای تابآوری سامانههای بانکی در فضای دیجیتال است. با توجه به ناکارآمدی رویکردهای سنتی مدیریت ریسک در مواجهه با ریسکهای پویا و پیچیده عصر حاضر (مانند حملات سایبری پیشرفته و ریسکهای نوظهور ناشی از هوش مصنوعی)، مدل پیشنهادی بر پایه چهار قابلیت هوشمند بنیادین طراحی شده است: شناسایی هوشمند، پایش بلادرنگ، تحلیل پیشبینانه و واکنش خودکار. این تحقیق با روش توصیفی-پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه محققساخته، دادههای لازم را از ۳۸۰ نفر از مدیران فناوری اطلاعات، مدیران ریسک و متخصصان امنیت سایبری در بانکهای تجاری ایران جمعآوری نمود. برای تحلیل دادهها و آزمون فرضیهها از مدلسازی معادلات ساختاری با نرمافزار SmartPLS استفاده شد. یافتهها نشان داد که تمامی ابعاد چهارگانه مدل، تأثیر مثبت، مستقیم و معناداری بر تابآوری بانکداری دیجیتال دارند. در این میان، بعد تحلیل پیشبینانه با ضریب مسیر ۰.۳۵، قویترین اثر را نشان داد که بر اهمیت حیاتی فناوریهای پیشرفته تحلیلی مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در پیشبینی رخدادهای ریسک آینده تأکید دارد. مدل نهایی توانست ۶۱ درصد از واریانس تابآوری را تبیین کند که نشاندهنده قدرت تبیینکنندگی بالای آن است. در نتیجه، این مطالعه اثبات میکند که گذار از مدیریت ریسک سنتی به یک چارچوب هوشمند، یکپارچه و پیشگیرانه، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای تضمین تداوم خدمات، حفظ داراییها و تقویت اعتماد مشتری در اکوسیستم بانکداری دیجیتال است. پیادهسازی این مدل میتواند به بانکها کمک کند تا نه تنها در برابر اختلالات مقاومت کنند، بلکه بتوانند به سرعت سازگار شده و بازیابی شوند.
