هویت کالبدی فضاهای داخلی خانههای سنتی و بهکارگیری آن در خانههای تبریز
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد بروجرد، دانشگاه آزاداسلامی، بروجرد، ایران
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
3 استادگروه معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران
doi
چکیده
خانه نمونه ای از معماری سنتی ایران است که بیشترین تأثیر را از الگوهای زیستی مردم گرفته و در کنار عوامل دیگر به طور مستقیم برخاسته از نیازها، اعتقادات و تفکرات آنها بوده است. انسان ایرانی در جریان تغییرات سریع مدرنیته بسیاری از داشتههای خود را از دست داده است. از مهمترین آنها هویت کالبدی فضاهای داخلی است که با حذف الگوهای داخلی بسیار کمرنگ شده است. پژوهش به دنبال آن است تا با بهره گیری از الگوهای مؤثر در طراحی مسکن سنتی مناطق سردسیر نظیر تبریز به الگویی مناسب در جهت طراحی مسکن معاصر شهر تبریز دست یاید. در مسکن سنتی تبریز ساخت خانه ها از روی الگوهای شناخته شده منطقه باعث ایجاد هویت کالبدی در بناهای آن زمان می شدند؛ لذا میتوان با بروز کردن این الگوها از آنها در بناهای معاصر استفاده کرد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از جهت ماهیت و روش تحلیلی- توصیفی است. جهت انجام ابتدا مطالعات اکتشافی به صورت کتابخانهای و اسنادی انجام شده و سپس به صورت پیمایشی ادامه یافته است که از طریق تکمیل پرسشنامه توسط 10 نفر از خبرگان معماری انجام شده است. چهار خانه از دوره قاجار و چهار مورد از آپارتمانهای تبریز انتخاب شدهاند. در گام بعدی با روش دلفی به غربالگری مؤلفههای جمعآوری شده، پرداخته شد تا مؤثرترین مؤلفهها شناساییگردد. در ادامه برای تعیین ارزش هر یک از مؤلفهها از روش َAHP استفاده شد. در خانههای سنتی تبریز به ترتیب مؤلفههای مردمی، اقلیمی، کالبدی، معنایی و فعالیتی در ایجاد هویت کالبدی مؤثرند در حالیکه در خانههای معاصر تبریز به ترتیب مؤلفههای کالبدی، مردمی، فعالیتی، معنایی و اقلیمی در ایجاد هویت کالبدی مؤثرند. نتایج وزندهی مؤلفهها نشان میدهد که در خانههای معاصر به دلیل تأکید زیاد در کالبد مؤلفههای معنایی فراموش شدهاند و نیاز به تقویت بیشتر دارند.
