فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

‌شاهنامۀ‌ فردوسی به دلیل جایگاه ویژه و بی‌مانندِ آن در تاریخ ادبی و فرهنگیِ ایران همواره در حوزه‌ها و زمینه‌های مختلف زندگی و اندیشۀ ایرانیان حضور و تأثیر داشته‌است. مکتب بازگشت عصر قاجار یکی از ادوار مهم شعر فارسی است که از سبک‌ها و آثار پیشینیان به‌ویژه سبک خراسانی بسیار تأثیر پذیرفته‌است و در این میان تأثیرپذیری از شاهنامۀ فردوسی در شعر شاعران این دوره رنگ‌وبوی خاصی دارد. ذکر نام فردوسی و کتاب شاهنامۀ وی در شعر و نثر پس از آنان یکی از انواع تأثّرات از فردوسی و شاهنامه است. هدف مقالۀ حاضر بررسی و تحلیل چگونگی رویکرد شاعران دورۀ بازگشت به نام‌ها و القاب فردوسی و شاهنامه به روش توصیفی با رویکرد تحلیل محتوا است. کاوش‌های انجام شده در پنج دیوان از پنج شاعر برجستۀ دورۀ قاجار یعنی صحبت لاری، فتحعلی‌خان صبا، قاآنی، سروش و داوری شیرازی، نشان می‌دهد که شاعران مذکور علاوه بر تأثیرپذیری از نام‌ها، داستان‌ها و سبک شاهنامه، نظرات جالب‌توجّهی در مورد نام فردوسی و کتاب شاهنامه داشته‌اند. برخی از شاعران به فردوسی و شاهنامه نگاه تحقیرآمیزی داشته و خود را از فردوسی برتر پنداشته‌اند و گاهی نیز به آن‌ها به دیدۀ تکریم و احترام نگریسته‌اند.