بررسی فیتوشیمیایی اسانس سه جمعیت‏ Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth در استان مازندران

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‏ طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران

3 بخش گیاهشناسی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
چکیده

گیاه Hymenocrater calycinus (Boiss.) Benth. متعلق به تیره نعنا (Lamiaceae) در مناطق شمال، شمال شرق، شرق و مرکز ایران پراکنش دارد و در رویشگاه های صخره ای، جنگل های تُنُک اُرس و درمنه زارها در دامنه ارتفاعی 2500-150 متر از سطح دریا استقرار یافته است. اسانس این گونه دارویی دارای خاصیت آنتی اکسیدانی و ضدمیکروبی است. این پژوهش به منظور بررسی و مقایسه عملکرد ترکیب های شیمیایی اسانس جمعیت های این گونه در سه منطقه بلده پایین (1100 متر)، بلده بالا (1950 متر) و اوروست (1350 متر) استان مازندران انجام گرفت. سرشاخه های گلدار گیاه جمع آوری و به روش تقطیر با آب و توسط دستگاه کلونجر اسانس گیری شد. شناسایی ترکیب های اسانس با استفاده از دستگاه های GC و GC/MS انجام گرفت. در مجموع 56 ترکیب در اسانس جمعیت های H. calycinus شناسایی شد. بیشترین ترکیب اسانس این گیاه در رویشگاه بلده بالا (37 ترکیب) شناسایی شد، در حالی که بیشترین بازده اسانس در رویشگاه اوروست (27/1 درصد) مشاهده شد. ترکیب های هگزادکانوئیک اسید، اسپاتولنول و 14،10،6- تری متیل2- پنتادکانونن، ترکیب های غالب اسانس در هر سه رویشگاه بودند.