شناسایی مبانی رویکرد سنّت‌گرایانة نقد شعر در کتاب «شعر و شاعری» کیوان سمیعی

نویسندگان
doi
چکیده

مرحوم غلام‌رضا سمیعی، مشهور به کیوان سمیعی(۱۲۹۲ ش. کرمانشاه ـ 1372 ش. تهران) را می‌توان شاعر و نویسنده و منتقدی سنّت‌گرا به حساب آورد که اطلاعات و اشراف خوبی به زبان و ادبیّات عربی و فارسی دارد و البته با ادبیّات جهان، به‌ویژه ادبیات اروپا هم بیگانه نیست. یکی از آثار سمیعی، کتابی است با نام «تحقیقات ادبی یا سخنانی پیرامون شعر و شاعری» که انعکاس دهندة مطالعات و تحقیقات وی در باب ماهیت شعر، منزلت شاعر و اوصاف این دو، تاریخچة پیدایش شعر و نخستین شاعر، تطبیق و بیان وجوه تمایز شعر تازی و پارسی، نقد برخی موضوعات عوامانه و مضامین خرافی و معتقدات بی‌اساس در شعر سنّتی، ارزش‌گذاری هنرنمایی‌ها و تفنن‌های شاعرانه، و ... است.  با مطالعة دیدگاه‌های سمیعی در زبان و ادب تازی و پارسی به این نتیجه می‌رسیم که وی میانة چندان خوبی با شعر نو ـ یا به تعبیر خود او، شعر آزاد و ناموزون ـ و نوسرایان ندارد.برخورد منطقی او با معتقدات خرافی و نقد منطقی و منصفانة باورهای جاهلانة شاعران و ردّ اعتقادات عوامانة مردم در باب شاعران و دیوان‌های شعری، مثل تفأل و مروا و ... از جمله نقاط قوّت شیوة نگرش انتقادی او به این دست متون کهن است. وی به موضوعات و مباحث مستدل و بسیار خوب دیگری مثل توصیه به استفاده از تمام امکانات زبان مادری و گسترة زبانی و ادبی آن به دلیل امتزاج با زبان و ادبیات عربی، گزینش درست کلمات و کاربرد صحیح وام‌واژه‌های تازی در معانی وضع‌شده، رعایت اصول ساخت‌واژی و  صرفی و نحوی به زبان ساده و ... می‌پردازد.