بررسی رئالیسم اجتماعی و جایگاه انسان در رمان «ابراهیم‌خان» اشکان عقیلی پور

doi
چکیده

چکیده در ادبیات، رمان همواره به عنوان یکی از برجسته‌ترین ابزار بازتاب واقعیت‌های انسانی و اجتماعی مطرح بوده است. ‏در ایران در دهه‌های اخیر پژوهش‌هایی درباره ادبیات و داستان نویسی  انجام شده که از آن جمله پژوهش‌هایی درباره  ادبیات معاصر بر پایه دیدگاه‌های نو مانند مکتب ‏رئالیسم یا واقع گرایی است. با توجه به اینکه عمدۀ ویژگی واقع­گرایی، توصیف انسان به صورت موجود ‏اجتماعی است، مشاهده دقیق واقعیت‌های زندگی، تشخیص درست علل و عوامل آن­ها و بیان مکتبی برونی رئالیست- واقع گرایی- تشریح و تجسم آن­ها است. به عبارت دیگر جستجوی ریشۀ رفتار آدمی در ‏شرایط اجتماعی بوده؛ بنابراین، صفات نیک و بد را جزو صفات ذاتی انسان نمی‌پندارند، بلکه آن­ها را محصول جامعه ‏می‌شمارند. رمان «ابراهیم‌خان» اثر اشکان عقیلی‌پور، نمونه‌ای قابل تأمل از این بازتاب است که واقع‌گرایی را با محوریت انسان و تجربه‌های او در دل داستانی جذاب و ملموس می‌گنجاند. این رمان با  زبانی طنزگونه  به روابط انسانی، تقابل‌ها و تلاش‌های روزمره پرداخته و شخصیت‌های خود را در موقعیت‌های اجتماعی، فرهنگی و حتی روانی ساخته و پرداخته که از واقعیت‌های ملموس و روزمره الهام گرفته‌اند. این پژوهش به دنبال آن است تا با روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل رئالیسم در رمان «ابراهیم‌خان» پرداخته و پیوند عمیق میان انسان و واقعیت‌های زندگی وی را بررسی کرده و روشن سازد که عقیلی‌پور چگونه با دقت در ترسیم این واقعیت‌ها، به بیان پیچیدگی‌های درونی انسان و جامعه پرداخته است.