تقابل هژمونی و قدرت اهل طریقت و شریعت در گفتمان شناسی اسرارالتوحید، در تحلیل انتقادیِ حکایت ِ «فراست و کرامت ِ» ابوسعید ابی الخیر با تکیه بر نظریة "تبیین ِ " نورمن فرکلاف

doi
چکیده

تحقیق برپایة تقابل تاریخی ِ اهل شریعت با صوفیان است. در حکایت ک رامت و فراست ِ ابوسعید ، گفتمان این دو گروه در تثبیت و تعیین قدرت وجایگاه اید ئ و لو ژیک ، هر کدام از آن دو براساس نظریة تبیین فرکلاف بررسی گرد ید ه است. تطبع نظریه گفتمانی ِ فرکلاف درسطح تبیین ، رابطۀ گفتمان ها با فرایندهای مبارزه و مناسبات قدرت تفسیر شده است . با ورود ابوسعید به نیشابور این تقابل در پارادوکس فکری بین اهل طریقت و شریعت در مبحث معرفتی ازآن زمان پررنگ می شود که مشایخ ، رقص و سماع و شاد زیستی و شعر خوانی صوفیان را در خانقاه، مخالف با دین و شریعت می دانند و ع شق را منکر این طریقت می دانند. علت هژمونی و نفوذ کلام ابوسعید در بحث تحلیل ِ گفتمان ، رفتار و کاریزمایی است که در شخصیت کاریزماتیک وی بوده است ، در واقع شیوه سخنوری در سازمان دهی توده ها برای اثر گذاری در مناسبات حکومت-قدرت ، چشم گیر است. غلبه در چنین کار زاری بستگی به میزان دوری یا نزدیکی به مجموعة دین و دولت دارد. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و کتابخانه ای به شیوۀ کیفی کار شده است، به این نتیجه می رسیم که فراست و کرامت ِ آمیخته با ایدئولوژی ِ ابوسعید ، با چاشنی گفتمان انتقادی ِ وی نوعی هژمونی و قدرت ایجاد می کند که باعث جذب آراء مخاطبین و در نهایت پیروزی در تقابل با دشمنان می شود.