بررسی تأثیر زمان برداشت بر رنگ، کمیت و کیفیت اسانس گیاه دارویی Achillea wilhelmsii C. Koch (مطالعه موردی: گردنه قوشچی در استان آذربایجان غربی)
نویسندگان
1 اﺳﺘﺎدﯾﺎر ﮔﺮوه ﮔﯿﺎﻫﺎن داروﯾﯽ، ﻣﺮﮐﺰ آﻣﻮزش ﻋﺎﻟﯽ ﺷﻬﯿﺪ ﺑﺎﮐﺮی ﻣﯿﺎﻧﺪوآب، داﻧﺸﮕﺎه اروﻣﯿﻪ، اروﻣﯿﻪ، آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻏﺮﺑﯽ، اﯾﺮان
2 استادیار گروه گیاهان دارویی، مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، آذربایجان غربی، ایران.
3 گروه گیاهان دارویی، مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، آذربایجان غربی، ایران.
4 مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، آذربایجان غربی، ایران
5 دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه ارومیه، ارومیه، آذربایجان غربی، ایران
6 کارشناس، گروه گیاهان دارویی، مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، آذربایجان غربی، ایران.
doi
چکیده
بومادران (Achillea wilhelmsii C. Koch.)، متعلق به تیره Asteraceae میباشد. این گیاه بهطور وسیعی در رویشگاههای مختلف ایران یافت میشود و برای درمان بیماریهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. در این تحقیق، سرشاخههای گیاه در سه مرحله مختلف قبل گلدهی (اردیبهشت)، گلدهی (خرداد) و پس از آن (تیرماه) از رویشگاه طبیعی آن در سال 1395، از منطقه قوشچی (ارومیه) در استان آذربایجان غربی جمعآوری گردید. نمونه اسانسها با استفاده از دستگاه تقطیر با آب (طرح کلونجر) استخراج و مواد موثره نمونهها با استفاده از دستگاه کروماتوگراف گازی (GC) و دستگاه کروماتوگراف گازی متصل به طیف سنج جرمی ((GC/MS شناسایی گردید. نتایج نشان داد در زمانهای مختلف برداشت علاوه بر تغییر رنگ و بازده اسانس، کمیت و کیفیت مواد موثره اسانسها نیز متغیر است. ترکیبات کامفور (5/57 درصد) و کامفن (56/8 درصد) از بیشترین مقدار خود در فاز قبل از گلدهی گیاه گزارش شدند و پس از گلدهی از میزان آنها کاسته شد ولی بالعکس ترکیبات اوکالیپتول (18/13 درصد)، بورنئول (91/18 درصد)، بی سیکلو-هپتان (43/0 درصد) و توجون (35/15 درصد) در مرحله پایان گلدهی به بالاترین مقدار خود می رسد. آنالیز یافتهها نشان میدهد که اسانس گیاه در مراحل مختلف رشد و نمو از کمیت و کیفیت متفاوت مواد موثره برخوردار است و به تناسب با آن از عملکرد متفاوت دارویی نیز برخوردار خواهد بود.
