بررسی تأثیر انجمن ایران و آمریکا بر ساختار نهادهای آموزشی در ایران (1357-1342 ش)
نویسندگان
1 دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بینالمللی امامخمینی (ره)، قزوین، ایران و مدرس گروه تاریخ دانشگاه محقق اردبیلی
doi
چکیده
از دیرباز موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، توجه سیاستگذاران بسیاری از کشورها را به خود جلب کرده است. دراینبین یکی از کشورهایی که درصدد رابطه سیاسی و فرهنگی با ایران برآمد آمریکا است. تغییر سیاستهای کلی آمریکا بعد از جنگ جهانی اول موجب شد تا این کشور از انزوای سیاسی خارج شود و خود را در عرصه جهانی بهعنوان یک کشور ابرقدرت مطرح نماید. در نیمه دوم قرن نوزدهم آمریکا بر آن شد تا روابط فرهنگی خود را با جهان ازجمله خاورمیانه گسترش دهد که ایران هم جزو این مناطق بود. در این برهه زمانی روابط فرهنگی آمریکا و ایران کاملاً در خطوطی مجزا از روابط سیاسی صورت میگرفت؛ اما در دوره پهلوی دوم اهداف فرهنگی آمریکا کاملاً منطبق بر اصول سیاست خارجی این کشور بود. راهاندازی نهادهای فرهنگی در ایران از جمله انجمن ایران و آمریکا برای رسیدن به همین اهداف بود. ازاینرو تلاش و فعالیتهای مستقیم فرهنگی آمریکا از طریق انجمن برای جستوجوی شیوه نزدیکشدن به جوانان را میتوان یکی از زمینههای کنترل نظام آموزشی و تربیتی عنوان کرد؛ بنابراین پژوهش حاضر به روش تاریخی و مبتنی بر اسناد و گزارشهای آرشیوی و با بهرهگیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی درصدد تبیین این مسئله است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که برنامههای فرهنگی آمریکا در قالب انجمن ایران و آمریکا کاملاً با سیاست خارجی آمریکا در ایران برای تأثیرگذاری در سطوح آموزشی و دانشگاهی کشور منطبق بود.