بررسی کارکرد رفتار سیاسی – سازمانی در حکایت شیر و گاو در کلیله و دمنه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.30495/dk.2021.688639
چکیده

در کلیله و دمنه، درحکایت شیر و گاو، شخصیّت‌هایی مانند کلیله و دمنه، رفتارهای سیاسی – سازمانی از خود بروز می‌دهند. در نظام سیاسی این داستان نظم و قانون از جایگاه ثابت و پایداری برخوردار نیست و از آن استفاده ابزاری بر مبنای زور به عمل می‌آید. ارادۀ پادشاه و طبقات حاکم به عنوان یک قانون کلّی ملاک ارزیابی و اجراست و بر مبنای نظر و عقیده هیئت حاکمه تغییر می‌کند. نبود یک سری قوانین و مقرّرات مشخّص و با ارزش و عدم شایسته سالاری در انتخاب اشخاص، زمینه را برای گسترش شایعه و توطئه بر علیه دیگران فراهم می‌سازد. رفتار سیاسی، همیشه رفتارهای بدی در سازمان نیستند. از این رو باید رفتارهای سیاسی مخرب را کنترل و اداره کرد. رفتار سیاسی –سازمانی، آدمی را در شناخت پیچیدگی و معضلات سازمان‌ها و مسائل مرتبط با سازمان توانمند می‌سازد. هر چه مدیر یا حاکم از ویژگی‌ها و رخدادهای ویژۀ سازمانی شناخت کامل‌تری داشته باشد، عکس العمل و واکنش او بهتر و گشاده‌تر خواهد بود. قدرت در دست اشخاص مختلف در یک سازمان که به دنبال منافع شخصی خود هستند، منجر به بروز رفتارهای سیاسی نامتعارف می‌شود و افراد در برابر پایگاه‌های قدرت، عکس العمل‌های متفاوت از خود نشان می‌دهند. در کل می‌توان گفت نگرش و فرهنگ سیاسی بخصوصی در رفتار و اندیشۀ شخصیّت‌های داستانی تأثیر گذار بوده است. در این جستار، به روش کتابخانه‌ای رفتار سیاسی - سازمانی در ارتباط با سازمانی انسانی، در زمینه‌های مقام و منزلت، عدم اعتماد، شایعه پراکنی و بدبینی مورد بحث واقع شده است.