فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله انقلابی‌گری از مسائل پرمناقشه در تاریخ انقلاب اسلامی ایران است که برخی از روشنفکران مانند مهندس مهدی بازرگان با دید انتقادی به آن نگریسته‌اند. این پژوهش که به شیوه تحلیلی و توصیفی نگاشته شده درصدد پاسخ به این پرسش است که نگاه مهندس بازرگان به مقوله انقلاب و مسئله انقلابی‌گری چگونه بوده و چه نقدهایی بر آن وارد است؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نگاه بازرگان به مبارزات، نگاهی انقلابی نبود. او انقلاب اسلامی را نهایتاً یک اصلاح و رفرم می‌پنداشت که دایره آن تنها شامل ایران است و نه فراتر. وی در تبیین مفهوم انقلاب اسلامی، دو رویکرد ایجابی و سلبی اتخاذ می‌کند و این تناقض در سرتاسر دیدگاه‌های وی به چشم می‌خورد. رویة انقلابی‌گری بازرگان نیز بسیار متفاوت با دیگران بود به گونه‌ای که قائل به سلطنت شاه بود و نه حکومت او. در نقد دیدگاه‌ها و رفتار او نیز علاوه بر وجود تناقضات گفتاری و رفتاری، می‌توان به مواردی نظیر: عدم درک درست بازرگان از شرایط انقلابی، خصوصیات رفتاری او و غیره اشاره کرد.