چالشی بر طبقهبندی انواع اضافه در دستور زبان فارسی (بحثی دربارۀ قواعد افزودگی در زبان فارسی)
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
doi
10.30495/dk.2021.1940110.2332چکیده
مقالۀ کنونی به بررسی روشهای طبقهبندی انواع اضافهها در دستور زبان فارسی میپردازد و نظریههای پیشین در بارة نامگذاری انواع اضافهها و شیوههای طبقهبندی آنها را در کتابهای دستور یا منابع زبانشناسی به چالش میکشد. اهمیت این تحقیق در گشودن بحث ضرورت کاربردی بودن طبقهبندی اضافات است. مهمترین بحث نظریِ این مقاله، به چالش کشیدن مقایسههای نادرستِ انواع اضافهها در زبان فارسی با زبان عربی و یا زبانهای اروپایی است. پرسشهای اساسی مقاله این است که چه کاستیهایی در طبقهبندی اضافات در منابع پیشین وجود داشته است و چگونه می توان قواعدی وضع کرد که تشخیص انواع اضافات را بدون استثنا (و یا با حداقل استثناها) امکانپذیر سازد. این مقاله، حاصل پژوهشی پردامنه بر روی مبحث اضافات بوده است و به روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای (از قرن یازدهم هجری تا به امروز)، به این نتیجه میرسد که بسیاری از طبقهبندیهای متأخر در مبحث اضافات فاقد جنبه کاربردی هستند و قابلیت شمول بر اضافههای مشابه خود را ندارند و طبقهبندی اضافات بر حسب رابطههای معنایی، امکانِ دستیافتن به معنیِ کلام در زبان معاصر و همچنین در کلام ادبی را تسهیل میکند و به تحلیل و درک سخن ادبی یا غیر ادبی یاری میرساند و لذا آن را به عنوان طبقهبندی موثر و مفید در انواع اضافات میتوان پذیرفت.