شکلگیری و پایداری عادتهای مصرفی در خانوارهای ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد، دانشگاه الزهرا تهران، تهران، ایران
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، مرکز پژوهشهای شورای اسلامی، تهران، ایران
doi
10.30495/eco.2023.1985604.2755چکیده
هدف مقاله بررسی تأثیر عادتهای شکلگرفته بر رفتار مصرفکننده به تفکیک سه اثر نسل، سن و زمان (سال) با ایجاد یک سری دادههای شبهترکیبی و با استفاده از روش دیتون (1997) بود. بدینمنظور، در زمینه نسلها، 14 نسل از 1305 - 1374 و درخصوص زمان (سال)، از 1365 - 1394 (35 سال) و سن افراد نیز در بازه زمانی 16 - 72 سال بررسی شد. نتایج تحلیل اثرات نسل نشان داد که مخارج مصرفی با جوانتر شدن نسلها روندی افزایشی دارد. همچنین، میزان اثرپذیری مخارج مصرفی جاری از وقفه 5 دوره قبل خود در طول تمامی نسلهای مورد بررسی تقریبا ثابت است؛ بهطوریکه اختلاف بین قدیمیترین نسل و جدیدترین آن خیلی اندک و معادل 000018/0 است. نتایج بررسی اثر زمان، نشاندهنده افزایش اثرپذیری مخارج مصرفی جاری از وقفه 5 دوره قبل خود طی 1365 - 1373 بوده؛ اما، طی دوره 1388-1374 این اثرپذیری بهطور خیلی بطئی روند کاهشی و سپس، تا 1394 روند افزایشی داشته است. ازنظر اندازه تقریبی، این اثرپذیری در تمامی سالها تقریبا ثابت بوده است. نتایج حاصل از تفکیک سنی نیز الگوی چرخه زندگی را تائید کرده است. بهطورکلی، این نتیجه استنباط میشود که تغییر نسل و سن و سیاستهای اقتصادی (گذر زمان) موجب نشده این عادتها تغییر اساسی کنند؛ بنابراین، عادتهای مصرفی خانوارهای ایرانی پایدار بوده است.