تحلیل فضایی تابآوری اجتماعی محلات حاشیه نشین شهر مشهد بر اساس سیستم پشتیبانی تصمیم فضایی چندمعیاره (MC-SDSS)
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا ی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه اموزشی جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
doi
10.22131/sepehr.2023.545658.2834چکیده
شهر مشهد در پهنهای با میزان آسیبپذیری بالا قرار گرفته است که وجود 3894 هکتار سکونتگاه غیررسمی در این شهر، بر میزان این آسیبپذیری افزوده است. لذا در این پژوهش، با رویکرد توصیفی_تحلیلی و با استفاده از روشWLC، FUZZY و AHP ابتدا میزان تابآوری محلات حاشیه نشین شهر مشهد ارزیابی شده است و سپس با استفاده از آمار فضایی، الگوی تابآوری در این محلات مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصل از کاربرد شاخص موران در توزیع فضایی تابآوری اجتماعی، نشان میدهد که این ضریب مثبت و برابر 18/0است. در واقع این مقدار، خوشهای بودن توزیع فضایی تابآوری اجتماعی در محلات حاشیه نشین شهر را نشان میدهد. تحلیل آماره G نشان میدهد که خوشههای با تابآوری اجتماعی بالا درکنار یکدیگر قرار دارند و از الگوی خوشهای باتمرکز بالا پیروی میکنند. یعنی بلوکهایی با ناکارآمدی زیاد یا کم در مجاورت یکدیگر قرار دارند. خوشههای گرم و نسبتا گرم حدود 41 درصد از مساحت کل محلات حاشیه نشین را شامل میشوند که 31 محله از شهر مشهد را تشکیل دادهاند. همچنین مدلسازی عوامل موثر بر تابآوری اجتماعی محلات دارای بافت ناکارامد شهر مشهد با استفاده از رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) نشان داد که متغیرهای درصد جمعیت شاغل، درصد جمعیت فعال و میانگین سنی بر تابآوری اجتماعی محلات مورد مطالعه اثرگذاری بیشتری دارند. از اینرو میتوان این متغیرها را مبنای علمی برای افزایش تابآوری اجتماعی این محلات در روند احیای آنها دانست. به گونه ای که با ایجاد فرصتهای شغلی و جذب جمعیت فعال و جوان، در راستای افزایش تابآوری اجتماعی محلات گام برداشت.