مصرف و درآمد خانوارهای ایرانی طی ادوار زندگی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30495/eco.2023.1991316.2767چکیده
این مقاله با بهرهگیری از رهیافت برنامهریزی پویا و با استفاده از آمار و اطلاعات حاصل از هزینه و درآمد خانوارهای ایرانی در چارچوب نظریه چرخه ادوار زندگی مودیگلیانی و برومبرگ (1954) به بررسی روند مصرف و درآمد ادوار زندگی خانوارهای ایرانی در قالب دو نسخه معادل اطمینان کامل (CEQ) و بافراستاک (عدم وجود اطمینان کامل) از نظریه درآمد دائمی فریدمن و به تفکیک گروههای تحصیلی و حِرف شغلی مختلف میپردازد. نتایج نشان داد که در تمامی این روندها تا قبل از 45 سالگی نمودار مصرف و درآمد کاملا از یکدیگر تبعیت میکنند؛ از اینرو، در نسخه CEQ از نظریه درآمد دائمی تا 45 سالگی صادق است و میتواند روند مصرف و درآمد خانوارهای ایرانی را بهخوبی توضیح دهد. تغییر رفتار مصرفی خانوارهای ایرانی پس از 45 سالگی نشاندهنده تغییر ترجیحات و نااطمینانی درآمدهای آتی است؛ بهطوریکه نمودار مصرف و درآمد پس از 45 سالگی را تنها میتوان با مدلهایی که نااطمینانی را لحاظ میکنند (نسخه بافراستاک) توضیح داد. همچنین، نتایج نشان داد خانوارهای ایرانی تا 45 سالگی با انگیزه احتیاطی پسانداز میکنند؛ پس از 45 سالگی انگیزه احتیاطی برای پسانداز تضعیف میشود و با تغییر ترجیحات و نوع نااطمینانی، انگیزه تامین مالی مخارج دوران بازنشستگی برای پسانداز تقویت میگردد و پس از 65 سالگی با انگیزه ارثگذاری به پسانداز اقدام میکنند.