بررسی ویژگیهای دبیری اسکندربیک منشی و تحلیل محتوایی کتاب تاریخ عالمآرای عباسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.30495/dk.2021.1941743.2349چکیده
دبیری یکی از مهمترین مشاغل دیوانی و درباری است که سابقۀ آن به دوران پیش از اسلام میرسد. آنچه ما را از میزان اهمیت این حرفه مطمئن میسازد، وجود کتابهای متعدد نگاشتهشده در باب صفات، فضیلتها و بایدها و نبایدهای دبیری است. پژوهش حاضر بهدنبال این پرسش شکل گرفت که اسکندربیک منشی بهعنوان یکی از معتبرترین دبیران دورۀ صفویه، تا چه میزان دارای ویژگیهایی است که بزرگان این حرفه درمورد دبیران برشمرده اند؟ از سویی دیگر یکی از میراث قابل توجه حکومت صفوی، منابع تاریخیای است که به قلم دبیران رسمی و درباری تحریر شده است. یکی از نویسندگان این دست کتب اسکندربیگ منشی، دبیر مخصوص شاهعباساول است که بسیاری از نامههای دوره صفوی و همچنین کتاب تاریخ عالمآرای عباسی به قلم او تحریر شدهاست. پرسش بعدی پژوهش حاضر این است که اسکندربیک بهعنوان نمونهای از دبیران دوران صفوی، در نگارش این اثر چه روشی برگزیده است و کتاب از نظر محتوایی دارای چه ویژگیهایی است؟ در این مقاله که براساس مطالعات کتابخانهای انجام شدهاست، تلاش شده تا شرایط دبیری اسکندربیک با آنچه که بزرگان این حوزه بهعنوان مهمترین شرایط دبیری تعیین کرده اند، سنجیده شود؛ همچنین ویژگیهای محتوایی تاریخ عالمآرایعباسی بررسی شود؛ زیرا این اثر بهعنوان یکی از مفصلترین و مشهورترین آثار دورۀ صفوی، میتواند نمونه قابل اعتنایی از سبک فکری و شیوه نوشتاری دبیران دورل صفوی باشد.
