مدل‌سازی چارچوب سرسختی ذهنی در حرفه حسابرسی کشف مضامین بنیادین از طریق تحلیل کیفی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 گروه حسابداری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
10.30486/FBRA.2026.1231732
چکیده

کیفیت حسابرسی، به‌عنوان یک کالای عمومی حیاتی، در نهایت وابسته به قضاوت‌های انسانی است که در شرایط ابهام شدید و فشارهای متعارض محیطی صورت می‌پذیرد. در این میان، سرسختی ذهنی به‌عنوان یک ظرفیت روان‌شناختی کلیدی، نقش مؤثری در تعدیل این رابطه و تسهیل عملکرد مستقل و باکیفیت ایفا می‌نماید. مطالعه حاضر به تحلیل تماتیک مدل سرسختی ذهنی حسابرسان می‌پردازد. این مطالعه از نظر روش‌شناسی اکتشافی می باشد. زیرا به دلیل فقدان چارچوب منسجم در خصوص سرسختی ذهنی حسابرسان، از طریق تحلیل مضمون نسبت به شناسایی مضامین مطالعه با استفاده از واکاوی پژوهش‌های قبلی و مصاحبه با خبرگان اقدام می‌نماید. سپس با استفاده از تحلیل دلفی، پایایی ابعاد شناسایی شده مورد تحلیل قرار گرفت تا در نهایت اقدام به طراحی الگوی سرسختی ذهنی حسابرسان گردد. جامعه آماری پژوهش شامل 16 نفر از خبرگان دانشگاهی و اساتید حسابرسی صاحب‌نظر و دارای تجربه حرفه‌ای در حوزه حسابرسی در سال 1404 بودند که بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند با رویکرد گلوله‌برفی انتخاب شدند. نتایج پژوهش حاضر، نشان‌دهنده 4 مضمون فراگیر (صلابت حرفه‌ای، توانمندی شناختی در حسابرسی، انعطاف‌پذیری کنشی، و رشدگرایی و تاب‌آوری) ، 12 مضمون فراگیر(ثبات‌رویکرد در اجرای استانداردهای حسابرسی، پایداری روان‌شناختی، ایستادگی اخلاق‌مدار، بینش عمیق، قضاوت تحلیلی، چابکی ذهنی، مدیریت راهبردی، به‌کارگیری نوآورانه‌ی فناوری و روش‌های نوین رسیدگی، رهبری و هماهنگی، ساخت‌ارزیابی مثبت از چالش‌ها، تعهد مستمر به ارتقای دانش و حفظ تعادل و سلامت روانی) و 68 مضمون پایه بود. در ادامه باهدف سنجش پایایی مضامین سازمان‌دهنده شناسایی شده،