بررسی و مقایسه فیتوشیمیایی ترکیبات طبیعی موجود در اسانس و عصارۀ گیاه دارویی Epilobium hirsutum L. به روشهای مختلف کروماتوگرافی و طیف سنجی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسیارشد، گروه آموزشی فیتوشیمی و شیمی فناوری اسانس، دانشکده شیمی دارویی، واحد علوم دارویی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران
doi
10.30495/ejmp.2022.1929766.1632چکیده
جنسEpilobium در طب سنتی دارای خواص دارویی ضد التهابی، ضد اکسیدانی، ضد میکروبی، ضد توموری، ضد درد و ضد آندروژنیک میباشد. در این تحقیق اندامهای هوایی گونه بید علفی کرکی Epilobium hirsutum L. در مرحلۀ گلدهی از ارتفاعات البرز مرکزی استان مازندران، بین سیاه بیشه و پل زنگوله در تاریخ 28 تیرماه 1396 جمع آوری و از نظر ترکیبات موثرۀ فرار در اسانس و ترکیبات طبیعی موجود در عصاره مورد بررسی فیتوشیمیایی قرار گرفت. اسانس این گیاه به روش تقطیر با آب با ستفاده از دستگاه کلونجر استخراج و توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی کوپل شده با طیف سنج جرمی (GC-MS) مورد ارزیابی کیفی و کمی قرار گرفت. نتایج نشان داد در اسانس این گیاه عمدهترین ترکیبات مربوط به آلفا- پینن با مقدار 65/21 درصد، دلتا-کادینن (29/15 درصد) و 1و8- سینئول (24/12 درصد) بوده است. ترپنهای هیدروکربنی بیشترین غلظت را در روغن اسانسی این گیاه به خود اختصاص داده بودند. ترکیب طبیعی موجود در عصارۀ گیاه E. hirsutum توسط تکنیکهای کروماتوگرافی ستونی، صفحهای و لایۀ نازک (TLC) خالصسازی و در نتیجه یک ترکیب طبیعی به نام اِپی گالو کاتچین گالات از عصارۀ این گیاه استخراج و توسط تکنیکهای طیف سنجی C-NMR13، H-NMR1 و DEPT شناسایی و تعیین ساختار مولکولی شد. عصارة گیاه، به روش خیساندن در حلال استخراج و از لحاظ وجود ترکیبات فلاونوئیدی (روش شینودا)، تاننی (معرف فریک کلراید)، آلکالوئیدی (تست مایر)، گلیکوزیدی (روش کلر کیلیانی) و ساپونینی (روش فورث) مورد بررسی فیتوشیمیایی قرار گرفت. درنتیجه وجود ترکیبات طبیعیِ فلاونوئیدی (ایجاد رنگ قرمز)، آلکالوئیدی (تشکیل رسوب زرد)، کاتکول تاننها (رنگ سبز تیره)، ساپونین (لایه کفی پایدار) و گلیکوزیدی (ایجاد لایه سبز-آبی) در عصارۀ این گیاه اثبات شد.