شناسایی و ارزیابی بافت¬های فرسوده شهری براساس شاخص¬های کالبدی (مورد: شهر اهر)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد آمایش شهری، گروه جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد آمایش شهری، گروه جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه

doi
چکیده

بافت­های فرسوده یکی از مهم­ترین مسائل شهرهای کشور به­شمار می­روند. قبل از هر گونه اقدام برای نوسازی و بهسازی بافت­های فرسوده لازم است که با استفاده از ابزارها و روش­های مناسب نسبت به شناسایی و ارزیابی میزان فرسودگی بافت­های شهری اقدام شود. در ایران معمولا از سه شاخص ریزدانگی، ناپایداری و نفوذپذیری برای شناسایی بافت­های فرسوده شهری استفاده می­شود. با این حال استفاده از شاخص­های مذکور نمی­تواند ابعاد متعدد بافت­های فرسوده شهری را پوشش دهد. در پژوهش حاضر با استفاده از 10 شاخص کالبدی به ارزیابی و شناسایی بافت­های فرسوده شهر اهر اقدام گردید. شاخص­های مذکور شامل تراکم­های جمعیتی و مسکونی، تراکم فضای سبز، ریزدانگی، ناپایداری، عمر بنا، تعداد طبقات ساختمان­ها، نفوذپذیری، تراکم تقاطع و تراکم بن­بست می­باشند. به­منظور ترکیب و یکپارچه نمودن شاخص­های مذکور و تهیه نقشه فرسودگی از منطق فازی در چارچوب سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده گردید. برای اعتبارسنجی مدل نیز منحنی ROC به­کار گرفته شد. نتایج نشان­دهنده کارایی مطلوب روش­شناسی تحقیق برای شناسایی بافت­های فرسوده شهری می­باشد. نقشه فرسودگی تهیه شده با کاربست منطق فازی بیانگر گستردگی زیاد بافت­های فرسوده در محلات مرکزی شهر اهر است. تراکم­های بالای مسکونی و جمعیتی، فقدان فضاهای باز و سبز، کیفیت نامطلوب مصالح و مواد بناها، نفوذپذیری اندک، تعداد زیاد تقاطع­ها و بن­بست­ها، ریزدانه بودن و غلبه ساختمان­های یک و دو طبقه را می­توان از ویژگی­های بارز پهنه­های شهری مذکور در شهر اهر به­ شمار آورد.