شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های تاب‌آوری شهری در برابر بیماری‌های پاندمی و اپیدمی (نمونه موردی شهر همدان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران

doi
10.71487/ebtp.140404281212410
چکیده

با توجه به گسترش شهرنشینی و افزایش تراکم جمعیتی شهرها و ایجاد سکونتگاه‌های غیررسمی و حاشیه‌نشینی در شهرها، مبحث تاب‌آوری شهری به دغدغه مهمی برای محققین شهری تبدیل شده است. در این میان، مفهوم تاب‌آوری شهری به عنوان یک پارادایم راهبردی در حکمرانی شهری برای جذب شوک‌ها، انطباق و تحول به سمت وضعیتی پایدارتر، اهمیت ویژه‌ای یافته است (The Rockefeller Foundation & Arup, 2014).روش تحقیق حاضر، توصیفی-تحلیلی با ماهیت کاربردی است. در مرحله نخست مجموعه‌ای جامع از شاخص‌های بالقوه تاب‌آوری در پنج بعد استخراج گردید. در مرحله دوم، اهمیت و اولویت هر شاخص سنجیده شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید. برای تحلیل داده‌ها و اولویت‌بندی ابعاد و شاخص‌ها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آزمون فریدمن و برای بررسی روابط بین ابعاد از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده شد. یافته‌های کلیدی نشان داد که از دیدگاه متخصصان، بعد بهداشتی درمانی دارای بالاترین اولویت در تاب‌آوری شهر همدان است. همچنین، همبستگی مثبت و معناداری بین بعد بهداشتی درمانی و سایر ابعاد، به‌ویژه بعد نهادی مدیریتی مشاهده شد. این پژوهش در نهایت با ارائه یک مدل مفهومی بومی و مجموعه‌ای از توصیه‌های راهبردی، به دنبال پر کردن شکاف میان سیاست‌گذاری و عمل و ارتقای عملی تاب‌آوری همدان در برابر بحران‌های سلامت در آینده است.