جایگاه شهر بوکان در توسعه‌یافتگی استان آذربایجان غربی بر اساس مدل رتبه‌بندی

نویسندگان

1 (استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران)

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاداسلامی، ملایر، ایران

doi
10.71487/140310261196636
چکیده

هدف این پژوهش تحلیل تفاوت‌های اقتصادی، اجتماعی و زیربنایی در سه شهر ارومیه، بوکان و نقده در استان آذربایجان غربی و شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه نابرابر است. این پژوهش با استفاده از داده‌های معتبر اقتصادی (تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ بیکاری، سرانه سرمایه‌گذاری)، اجتماعی (نرخ سواد، مشارکت اجتماعی) و زیربنایی (دسترس‌پذیری به حمل‌ونقل، تأمین آب و انرژی، مقاوم‌سازی مسکن) به تحلیل وضعیت این شهرها پرداخته است. نتایج نشان داد که ارومیه با بالاترین تولید ناخالص داخلی سرانه، پایین‌ترین نرخ بیکاری و شاخص‌های برتر آموزشی و بهداشتی، قطب اقتصادی و اجتماعی استان است. در مقابل، بوکان با چالش‌هایی در جذب سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها روبه‌رو است. نقده نیز با پایین‌ترین تولید ناخالص داخلی و بالاترین نرخ بیکاری، وضعیت ضعیفی دارد و نیاز به توجه ویژه در بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی دارد. همچنین، نابرابری‌های منطقه‌ای در دسترسی به منابع زیربنایی و اجتماعی مشهود است، به‌طوری که ارومیه بهترین امکانات زیربنایی را دارا است، در حالی که بوکان و نقده با مشکلات در تأمین منابع انرژی، آب و حمل‌ونقل مواجه هستند. پژوهش بر لزوم اجرای برنامه‌های توسعه متوازن و تقویت زیرساخت‌ها، ایجاد فرصت‌های شغلی و بهبود شاخص‌های اجتماعی تأکید دارد تا نابرابری‌ها کاهش یابد و رشد پایدار در سطح استان تحقق یابد. علاوه بر این، پیشنهاد می‌شود که در کنار اقدامات زیرساختی، توجه به مسائل فرهنگی و اجتماعی نیز در دستور کار قرار گیرد. ایجاد نهادهای مؤثر و تقویت مشارکت مردمی در فرآیند توسعه می‌تواند به پایداری این تحولات کمک کرده و زمینه‌ساز توسعه‌ای همه‌جانبه و عادلانه در این مناطق شود.