حکمروایی مشارکتی و بازسازی سکونتگاه‌های سیل زده در ایران؛ چارچوبی برای تاب‌آوری زمینه گرا در طراحی، برنامه ریزی و نهادسازی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

doi
10.71487/ebtp.140310261196636
چکیده

در این پژوهش، چارچوبی بومی‌سازی ­ شده برای ارتقای تاب‌آوری سکونتگاه‌های سیل‌زده در ایران تدوین شده است که بر سه رکن اصلی؛ حکمروایی مشارکتی، طراحی طبیعت‌محور، و سیاست‌های انطباقی استوار است. این مطالعه با به‌کارگیری رویکرد کیفی ترکیبی و تحلیل میدانی سه منطقه­ی آسیب‌دیده از سیل (پلدختر، سرپل‌ذهاب و خرم‌آباد) به‌همراه مرور اسناد ملی و مطالعات تطبیقی بین‌المللی نشان می‌دهد که رویکردهای بازسازی متمرکز و بالا به پایین به‌طور ساختاریافته مشارکت واقعی جوامع را حذف کرده و منجر به بازتولید آسیب‌پذیری می‌شوند. در مقابل، تجارب موفق جهانی حاکی از تأثیر مثبت ظرفیت‌سازی نهادی مشارکتی و طراحی حساس به اقلیم است. چارچوب پیشنهادی شامل این موردها است: تقویت نهادهای محلی، ایجاد سازوکارهای مشارکتی شفاف، اجرای اصول طراحی مبتنی بر طبیعت، و تدوین سیاست‌های انطباقی که دانش بومی را با استانداردهای جهانی تلفیق می‌کند. این پژوهش مدلی عملیاتی و میان‌رشته‌ای برای سیاست‌گذاران، برنامه­ریزان، طراحان شهری و مدیران بحران در ایران و سایر زمینه‌های مشابه در حال توسعه ارائه می‌دهد .