مطالعه تاثیر انرژیهای تجدیدپذیر و انتشار کربن بر مخارج سلامت در ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، assari_a@modares.ac.ir
2 استاد، گروه مدیریت، دانشگاه یورک، تورنتو، کانادا، asgary@yorku.ca
3 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران، m.arefian@modares.ac.ir
4 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران، aghelik@modares.ac.ir
doi
https://doi.org/10.71849/ECO.2025.1197442چکیده
سلامت، ارزشمندترین دارایی انسان، اغلب قابل قیمتگذاری نیست. در دهههای اخیر، افزایش مصرف سوختهای فسیلی و پیامدهای مرتبط با آن ازجمله انتشار کربن و آلودگی زیستمحیطی، به تشدید بیماریها، معضلات نظام سلامت و حتی افزایش مرگ و میر در بسیاری از کشورها منجر شده است. علاوهبر این، گسترش شهرنشینی و تغییرات جمعیتی، چالشهای نوظهور در حوزه سلامت محسوب میشوند. این مقاله با استفاده از دادههای سریزمانی و مدل خودرگرسیونبرداری با وقفههای توزیعی (ARDL)، تأثیر عوامل زیستمحیطی و اجتماعی، شامل انرژیهای تجدیدپذیر، انتشار کربن، رشد جمعیت شهری و بار تکفل را بر مخارج سلامت در ایران طی سالهای 1990 تا 2019 بررسی کرده است. شاخصهای مورد مطالعه شامل نسبت مخارج سلامت دولتی به GDP، مصرف انرژیهای تجدیدپذیر بهعنوان درصدی از کل مصرف انرژی، نسبت انتشار کربن به GDP، رشد سالیانه جمعیت شهری و بار تکفل بهعنوان درصدی از جمعیت فعال است. نتایج نشان میدهد که افزایش انتشار دیاکسید کربن، رشد جمعیت شهری و بار تکفل، با افزایش مخارج سلامت همراه است. در مقابل، مصرف انرژیهای تجدیدپذیر با کاهش انتشار دیاکسید کربن، تأثیر منفی و معنادار بر مخارج سلامت دارد. بهعبارت دیگر، افزایش مصرف انرژیهای تجدیدپذیر، بهبود سلامت جامعه و کاهش هزینههای مرتبط با آن را درپی دارد. یافتههای پژوهش اهمیت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در ارتقای کیفیت محیطزیست و کاهش بار مالی نظام سلامت را تایید میکند. پیشنهاد میشود دولت با تنوعبخشی به منابع انرژی تجدیدپذیر، جایگزینی سوختهای فسیلی و تمرکز بر رشد سبز، زمینه بهبود کیفیت محیطزیست و ارتقای سلامت جامعه را فراهم کند.