مدلسازی عوامل مؤثر بر درآمدهای مالیاتی اشخاص حقیقی و شرکتهای حقوقی (تبیین در ابهام مدل بهینه یا متغیر مطلوب)
نویسندگان
1 هیئت علمی گروه ریاضی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران، khorsand@iau.ac.ir
2 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران، Shahrzad.moradkhani@yahoo.com
3 استادیار، گروه اقتصاد، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران، (نویسنده مسئول)، mahdikamali174@gmail.com
4 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه آیت اله بروجردی، بروجرد، ایران، Hamid.asayesh@abru.ac.ir
doi
https://doi.org/10.71849/ECO.2025.1192731چکیده
هدف این مقاله مدلسازی و شناسایی مهمترین متغیرهای مؤثر بر درآمدهای مالیاتی است. بدینمنظور، در ابن مقاله با استفاده از رویکرد حداقل مربعات متوسط وزنی مهمترین متغیرهای توضیحدهنده موثر بر درآمدهای مالیاتی به تفکیک بخش حقیقی و حقوقی شناسایی و در دوره زمانی 1402 - 1370 بررسی شد. نتایج نشان میدهد متغیرهای تورم، فضای کسبوکار، رشد اقتصادی، نرخ مالیات اسمی و نسبت ارزشافزوده بخش خدمات به GDP تأثیر مثبتی بر درآمد مالیاتی بخش حقوقی دارند، درحالی که متغیرهای فرار مالیاتی و تحریمها، تأثیر منفی بر درآمدهای مالیاتی این بخش دارند. همچنین، 10 متغیر فرار مالیاتی، تورم، رشد اقتصادی، تحریم، عادلانه بودن نظام مالیاتی، روحیه مالیاتی، فرهنگ مالیاتی، بیکاری، ضریب جینی و میانگین دستمزد مردان اصلیترین متغیرهای مؤثر بر درآمد مالیاتی بخش حقیقی هستند. براساس نتایج، پیشنهاد میشود سیاستگذاران اقدامات مؤثری برای کنترل تورم اتخاذ کنند، زیرا افزایش تورم میتواند به کاهش درآمدهای مالیاتی منجر شود.
