بررسی تاثیر انتقال تکنولوژی ناشی از سرمایه گذاری مستقیم خارجی برتغییرات بهره وری درصنعت ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد،گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران hosein1356@iau.ac.ir

2 استاد،گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول) k-kiani@iau.ac.ir

3 استاد، گروه اقتصاد انرژی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران emami@atu.ac.ir

4 استاد،گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت،واحدعلوم و تحقیقات،دانشگاه آزاداسلامی،تهران،ایران h-shahrestani@iau.ac.ir

doi
https://doi.org/10.71849/eco.2025.1210507
چکیده

باتوجه به پایین بودن نرخ سرمايه گذاري كشورهاي درحال پیشرفت بر روي تحقيق وتوسعه و آموزش وفرايند طولاني مدتِ تبديل ايده هاي پژوهشي به توليدات اقتصادي، شكاف تكنولوژيك بين كشورهاي درحال پیشرفت وکشورهای پیشرفته روزبه روز بيشترمي شود.باتوجه به محدود بودن منابع انسانی و منابع سرمایه ای و زمان، تنها راه عملي جبران عقب ماندگي يك كشور يا يك بنگاه اقتصادي استفاده از تجارب موفق ديگران درعرصه هاي جديد است انتقال تكنولوژي که از طریق دو منبع تجارت و سرمایه گذاری مستقیم خارجی صورت می پذیرد،راه كوتاهتردستيابي به ثمره تحقيقات ديگر كشورها در حل مشكلات صنايع كشورودقیقتر، اقتصادکشور می باشدواین مهم را ازمیزان تغییرات ایجاد شده در بهره وری کل عوامل تولید کشور می توان مشخص نمود.لذا در اين مقاله  از روش تحلیل پوششی داده ها( DEA ) وشاخص مالم کوئیسیت به بررسي تاثير انتقال تکنولوژی ناشی ازسرمایه گذاری مستقیم خارجی بر تغییرات بهره وری در صنعت کشور پرداخته شده است و با استفاده از داده های تلفیقی آمار کارگاههای صنعتی ده نفر کارکن و بیشتر ، پیشرفت فنی، تغییرات کارایی فنی، تغییرات کارایی فنی خالص، تغییرات کارایی مقیاس و تغییرات بهره وری کل محاسبه شده است.نتایج حاصله از شاخص مالم کوئیست به تفکیک صنایع نشان میدهد در دوره مورد مطالعه 13 ساله بهره وری صنايع مواد غذايي و آشاميدني، توتون و تنباكو، نساجی،چوب،کاغذ، پالایشگاههای نفت و سوخت هسته ای،شیمیایی،کانی غیرفلزی،فلزات اساسی و فلزات فابریکی، ماشين‌آلات اداري و حسابگر و محاسباتي، ماشين‌آلات مولد و انتقال برق، دستگاه‌ها و وسايل ارتباطي، ابزار پزشكي و ابزار اپتيكي و ابزار دقيق، وسايل نقليه‌ موتوري بهبود یافته و بهره وری صنایع پوشاک،چرم ،پلاستیکی،حمل ونقل و سایرصنایع کاهش یافته است.ازطرفی انتقال تکنولوژی از طریق سرمایه گذاری مستقیم خارجی باعث تقویت نقش سرمایه انسانی در بهبود بهره وری شده و زمانی که ظرفیت جذب صنایع بالا باشدبهره وری بیشتری را موجب خواهد شد.