کنش‌گفتار دعا در زبان عربی و فارسی بر پایة مدل دل هایمز (مطالعة موردی: متون داستانی)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مترجمی زبان عربی دانشگاه دامغان ایران.

2 استادیار مترجمی زبان عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، ایران.

doi
چکیده

این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی در پی بررسی کنش‌گفتار دعا و تفاوت‌های کاربردی آن در زبان عربی و فارسی است. به این منظور، برای بررسی این کنش‌گفتارها در متون داستانی و به منظور جمع‌آوری داده‌ها، سه مجموعه از آثار نجیب محفوظ نویسنده نامی مصر را به شکل اتفاقی برگزیدیم: شهرالعسل، تحت‌‌المظلة و بیت‌سيء‌السمعة، آنگاه پاره‌گفتارهای دربردارنده دعا را با استفاده از چارچوب هشت‌گانه مدل پیشنهادی دل هایمز(1976) ( SPEAKING) مورد کنکاش قرار دادیم و معادل مناسب با زبان مقصد ارائه دادیم. یافته‌های پژوهش نشان از آن دارد که میزان و انبوه واژه‌ها و گفتارهای دعا در موقعیت‌های گوناگون با توجه به شرایط گوناگون در میان گویشوران فارسی و عربی متفاوت است؛ زیرا برخی از گفتارهای دربردارنده دعا در زبان مبدأ از لحاظ ساختاری، معنای کاملاً متفاوتی با زبان مقصد دارد. با توجه به بررسی‌های کل داده‌های واکاوی شده، کاربردهای کنش‌گفتاری دعا در این داستان‌ها ‌عبارت است از: درخواست از خداوند، طلب بخشش، طلب آمرزش، طلب خیر، رفع خطر، آرزوی سلامتی و طول عمر، طعنه، تمجید، شادی، عجز و درماندگی و تمسخر، تهنیت و...