بررسی مؤلفههای مدرنیسم در رمان سالمرگی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران.
doi
10.30495/dk.2022.1946579.2372چکیده
جریان مدرنیسم واکنشی ادبی و هنری به مدرنیته و دگرگونیهای ناشی از آن بود. مدرنیسم از دانشهای نوینی مانند روانشناسی که سالهای پایانی قرن نوزدهم شکل گرفتند بسیار تأثیر پذیرفت. مدرنیسم بر رمان که از مهمترین گونههای ادبی است تأثیرات ژرفی گذاشت و باعث آفرینش رمان مدرن شد. رمان مدرن متفاوت از رمانِ کلاسیک عمل میکند؛ بدینصورت که به انسان و روان وی بیش از هر چیز میپردازد و نویسندگان آن برای بیان اهداف خود از شگردهای نوینی در آثارشان بهره میگیرند که در رمان کلاسیک وجود نداشتهاند. برخی نویسندگان ایرانی با الگوگیری از ادبیات مدرن جهانی، آثار ارزشمندی براساس مؤلفههای این جریان نگاشتهاند. نگارنده در این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانهای به شیوۀ توصیفی- تحلیلی به بررسی مؤلفههای مدرنیسم در رمان سالمرگی نوشتۀ اصغر الهی میپردازد تا هم به معرفی بیشتر جریان مدرنیسم و مؤلفههای آن کمک کند و هم یکی از ارزشمندترین رمانهای ایرانی را که میتواند الگویی برای نویسندگان، اثری برای مطالعۀ علاقهمندان به رمان ایرانی و پژوهشگران این جریان و ادبیات نوین ایران باشد، بیشتر و بهتر بشناساند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که الهی چیرهدستانه برخی از مهمترین مؤلفههای مدرنیسم چون دانش روانشناسی، پرداختن به ذهن و روان شخصیتها، جریان سیال ذهن، درهم آمیختن واقعیت و خیال و ابهام، بازآفرینی اساطیر، ضدقهرمان، راویهای متعدد، هویت، تصاعد و آرمانگریزی را در رمان خود به کار برده است و اثری مدرنیستی قابل تحسین آفریده است.