فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از راه‌های افزایش تولید متابولیت‌های ثانویه در گیاهان استفاده از الیسیتورها است. کیتوزان یک الیسیتور زیستی است که از استیل زدایی کیتین موجود در پوسته خارجی سخت پوستانی مثل میگو به دست می‌آید. پوست میگو بخشی از ضایعات جامد میگو را تشکیل داده و سالانه مقدار زیادی از آن دور ریخته می‌شود. اين پژوهش به منظور بررسي اثر محلول پاشی کیتوزان با غلظت‌های 25/0 و 5/0 گرم در لیتر و پودر پوست میگو با غلظت‌های 5/2 و 5 گرم در لیتر بر زوفا (Hyssopus officinalis) به‌صورت گلداني در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه آزاد اسلامی شهركرد، طی بهار تا پاییز 1396 انجام شد. اسانس گیری از اندام‌های هوایی از شروع گلدهی تا 50% گلدهی، با استفاده از دستگاه کلونجر و شناسایی ترکیبات شیمیایی اسانس توسط GC-FID و GC/MS صورت گرفت. در کل 33 ترکیب از اسانس زوفا در همه تیمارها شناسایی شد که 89 تا 95 درصد از ترکیب اسانس را تشکیل می داد. ترکیبات غالب اسانس در همه تیمارها سیس پینوکامفون (09/55–19/43 درصد) و بتا پینن (04/15 – 31/8 درصد) بود. محلول پاشی‌های کیتوزان، پوست میگو و محلول‌های توام پوست میگو و کیتوزان موجب افزایش درصد اسانس و سیس پینوکامفون شدند ولی از نظر آماری تنها اثر کیتوزان 5/0 گرم در لیتر معنی دار بود. تیمارهای کیتوزان موجب کاهش ولی پوست میگو و محلول‌های توام کیتوزان × پوست میگو باعث افزایش ارتفاع گیاه، وزن تر و خشک اندام هوایی، کلروفیل a وb و کلروفیل کل شد. با این حال، هیچ کدام به لحاط آماری معنی دار نبود. با توجه به نتایج این مطالعه، به نظر می¬رسد که علاوه بر کیتوزان از پوست میگو با غلظت‌های بیشتر هم می¬توان برای افزایش مواد موثره گیاه دارویی زوفا استفاده کرد.