فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش برای اولین بار ترکیبات شیمیایی اسانس اندام¬های مختلف (گل، برگ و ساقه) گونه دارویی و خودرو مریم¬گلی لوله¬ای با نام علمی Salvia macrosiphon Boiss. از تیره نعناع (Lamiaceae) مورد بررسی قرار گرفت. در این آزمایش، تعداد 30 تک¬بوته کامل در مرحله گلدهی به صورت تصادفی از منطقه جهرم استان فارس انتخاب و به سه گروه مساوی تقسیم شدند. سپس اندام¬های مختلف شامل گل، برگ و ساقه از یکدیگر تفکیک گردیدند. استخراج اسانس از هر اندام با سه تکرار و در هر تکرار 200 گرم ماده گیاهی به¬روش تقطیر با آب و با استفاده از دستگاه کلونجر، صورت گرفته و ترکیبات شیمیایی آنها با دستگاه گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف¬سنج جرمی (GC-MS) شناسایی گردید. عملکرد متوسط اسانس اندام¬های مختلف گل، برگ و ساقه به¬ترتیب 48/0، 28/0 و 06/0 درصد (وزنی/وزنی) به¬دست آمد. تعداد کل ترکیبات شناسایی و اندازه‌گیری شده عبارت بود از 25 ترکیب در گل، 18 ترکیب در برگ و 21 ترکیب در ساقه که به ترتیب 1/93 درصد، 4/93 درصد و 2/92 درصد از کل اسانس را در بر گرفتند. نتایج تجزیه ترکیبات اسانس نشان داد که گل دارای مقدار بالایی از لینالول بود. این در حالی است که ترکیبات بی¬سیکلو جرماکرن + ای- کاریوفیلن و جرماکرن دی + بی¬سیکلو جرماکرن اجزای اصلی در برگ و ساقه بودند. همچنین، نتایج نشان داد که هیدروکربن¬های سزکوئی¬ترپنی بعنوان گروه مشترک و بالاترین مقدار در سه اندام مورد مطالعه، در برگ (1/69 درصد)، ساقه (0/68 درصد) و گل (5/34 درصد)، حاصل گردید. بیشترین مقدار ترکیبات مونوترپن‌های اکسیژن¬دار در گل به مقدار 3/27 درصد و مربوط به ترکیب لینالول یافت شد. در مجموع، اندام¬های مختلف مریم¬گلی لوله¬ای از کمیت و کیفیت اسانس متفاوتی برخوردار هستند و در بین آنها، گل‌ها برای تولید اسانس و ترکیب لینالول بیشتر توصیه می¬شوند.