سرمایه¬گذاری مستقیم خارجی، آزادی اقتصادی و کارآفرینی: مقایسه کشورهای توسعهیافته و درحال توسعه
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم اداری و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران، (نویسنده مسئول). b.adabi@gonbad.ac.ir
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی، گروه علوم اداری و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران. syedzahrashafiee1999@gmail.com
3 استادیار، گروه علوم اداری و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران. ecomkh@gmail.com
doi
https://doi.org/10.71849/ECO.2025.1213531چکیده
براساس ادبیات رایج اقتصاد، سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) عامل مهمی برای توسعه فعالیتهای کارآفرینانه کشورهای میزبان است. با اینحال بررسی مطالعات تجربی پیشین منعکسکننده ابهام در ارتباط بین این دو متغیر است. ازاینرو هدف از این مطالعه، بررسی تاثیر سرمایهگذاری مستقیم خارجی بر کارآفرینی با تاکید بر نقش آزادی اقتصادی برای دو گروه از کشورهای منتخب درحال توسعه و توسعهیافته براساس الگوی دادههای پانل برای دوره 2023-2006 است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اولاً، تاثیر جداگانه سرمایهگذاری مستقیم خارجی و آزادی اقتصادی بر کارآفرینی صرفاً برای کشورهای توسعه یافته مثبت و معنادار بوده و برای کشورهای درحال توسعه معنادار نبوده است. با اینحال اثر تعاملی سرمایهگذاری مستقیم خارجی با آزادی اقتصادی در هر دو گروه از کشورها معنادار بوده و شدت این معناداری در کشورهای درحال توسعه بیشتر بوده است. این موضوع ناشی از آن است که در کشورهای توسعهیافته، با توجه به کیفیت حکمرانی قوی و سطح بالای آزادی اقتصادی، FDI عمده تاثیر خود بر کارآفرینی را از قبل گذاشته و به وضعیت پایدار و اشباع نهادی نزدیک شده است. درحالیکه کشورهای درحال توسعه میتوانند با بهبود کیفیت نهادی و ارتقای مولفههای شاخص آزادی اقتصادی مانند آزادی تجارت، حمایت از حقوق مالکیت و بازارهای آزادتر و ایجاد سیستم مالی مطمئن، ظرفیت جذب خود را افزایش داده و از اثرگذاری مثبت FDI بر کارآفرینی بهرهمند شوند.