سرمایه¬گذاری مستقیم خارجی، آزادی اقتصادی و کارآفرینی: مقایسه کشورهای توسعه‌یافته و درحال توسعه

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم اداری و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران، (نویسنده مسئول). b.adabi@gonbad.ac.ir

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی، گروه علوم اداری و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران. syedzahrashafiee1999@gmail.com

3 استادیار، گروه علوم اداری و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران. ecomkh@gmail.com

doi
https://doi.org/10.71849/ECO.2025.1213531
چکیده

براساس ادبیات رایج اقتصاد، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) عامل مهمی برای توسعه فعالیت­های کارآفرینانه کشورهای میزبان است. با این‌حال بررسی مطالعات تجربی پیشین منعکس‌کننده ابهام در ارتباط بین این دو متغیر است. ازاین‌رو هدف از این مطالعه، بررسی تاثیر سرمایه­گذاری مستقیم خارجی بر کارآفرینی با تاکید بر نقش آزادی اقتصادی برای دو گروه از کشورهای منتخب درحال توسعه و توسعه‌یافته براساس الگوی داده­های پانل برای دوره 2023-2006 است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که اولاً، تاثیر جداگانه سرمایه­گذاری مستقیم خارجی و آزادی اقتصادی بر کارآفرینی صرفاً برای کشورهای توسعه یافته مثبت و معنادار بوده و برای کشورهای درحال توسعه معنادار نبوده است. با این‌حال اثر تعاملی سرمایه­گذاری مستقیم خارجی با آزادی اقتصادی در هر دو گروه از کشورها معنادار بوده و شدت این معناداری در کشورهای درحال توسعه بیشتر بوده است. این موضوع ناشی از آن است که در کشورهای توسعه‌یافته، با توجه به کیفیت حکمرانی قوی و سطح بالای آزادی اقتصادی، FDI عمده تاثیر خود بر کارآفرینی را از قبل گذاشته و به وضعیت پایدار و اشباع نهادی نزدیک شده است. درحالی‌که کشورهای درحال توسعه می­توانند با بهبود کیفیت نهادی و ارتقای مولفه­های شاخص آزادی اقتصادی مانند آزادی تجارت، حمایت از حقوق مالکیت و بازارهای آزادتر و ایجاد سیستم مالی مطمئن، ظرفیت جذب خود را افزایش داده و از اثرگذاری مثبت FDI بر کارآفرینی بهره­مند شوند.