فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از پژوهش حاضر، بررسی رویکرد بهبود کیفیت فرآیند یاددهی- یادگیری در طراحی الگوی مدرسه پژوهش‌محور بوده است. روش: روش تحقیق آمیخته بود. جامعه آماری در بخش کیفی خبرگان، صاحب‌نظران، متخصصان و افراد کلیدی آموزش و پرورش و آموزش عالی، در بخش اعتباریابی، گروهی از خبرگان و متخصصان آموزش و پرورش مازندران و در بخش کمی معلمان دوره‌های ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم استان مازندران در سال تحصیلی 1402-1401 به تعداد 39041 نفر بودند. در بخش های کیفی با روش نمونه گیری گلوله برفی تعداد 22 خبره، اعتباریابی با روش هدفمند 20 خبره و کمّی با روش خوشه ای نسبی 380 نفر انتخاب شدند. داده ها در بخش‌های کیفی از طریق روش داده بنیاد با مصاحبه، اعتباریابی از طریق اجرای تکنیک دلفی با چک لیست نظرسنجی و داده ها در بخش کمی از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری با پرسش‌نامه 118 گویه ای، استخراج و تجزیه و تحلیل شد. برای تعیین روایی و پایایی در مرحله کیفی از روش های مقبولیت و قابلیت تأیید، در مرحله اعتباریابی از بازنگری و بازبینی خبرگان و در مرحله کمی، روایی پرسش‌نامه ها به سه روش صوری، محتوایی و سازه تأیید شد. پایایی هم به سه روش تعیین ضریب بارهای عاملی گویه ها، آلفای کرونباخ مؤلفه ها (بین 738/0 تا 86/0) و پایایی ترکیبی (بین 843/0 تا 9/0) برآورد و تأیید شد. یافته ها: طبق نتایج بخش کیفی مدل پارادایمی دارای 11 بعد و 24 مؤلفه به‌ شرح؛ شرایط علّی (تفکر آینده نگرانه به پژوهش، نگرش توسعه پژوهش-آموزش، ضرورت پژوهش‌محوری در آموزش و ضعف سیستم آموزش‌محور)، شرایط زمینه ای (سیاست‌های بالادستی، برنامه های درسی، محتواهای آموزشی، امکانات و زیرساخت‌ها و انگیزش دانش‌آموزان)، شرایط مداخله ای (رهبری مدیران نظام آموزشی، حمایت‌های مادی و غیرمادی، ارزش های دینی- ملّی، ارزشیابی پژوهش‌محور، پرورش روحیه انتقادی و حل مسأله)، راهبرد (خلاقیت و خردمحور شدن آموزش، توانمندسازی منابع انسانی، مشوق های انگیزشی، کارگاه ها و جشنواره های علمی پژوهشی، ایجاد محیط پژوهش‌محور و اشاعه فرهنگ پژوهش‌محور) و پیامد (پیامدهای تحصیلی، پیامدهای فردی، پیامدهای نظام آموزشی و پیامدهای اجتماعی) می‌باشد. نتایج بخش اعتباریابی، حاکی از تأیید مؤلفه های شناسایی شده در بخش کیفی بوده و نتایج بخش کمی نشان داد که تمامی ابعاد و مؤلفه های مدل پژوهش، مورد تأیید واقع شدند. نتیجه گیری: جهت تعالی مدرسه پژوهش محور توجه به بهبود هسته فنی مدرسه یعنی فرآیند یاددهی- یادگیری ضروری است.