فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مخالف‌خوانی به معنی ناسازگاری نمودن و بیان کردن کلمات و جملاتی است که نشانۀ عدم رضایت باشد. مخالف‌خوانی اگر ریشه در ناهنجاری‌های سیاسی -اجتماعی داشته باشد، در این صورت، مخالف خوان کسی است که نقش مبارزه با بی عدالتی و فساد اجتماعی به‌ویژه در میان گروه‌های قدرتمند جامعه را بر عهده می‌گیرد و با استفاده از امکاناتی که در اختیار دارد به انتقاد از اوضاع زمان خویش می‌پردازد. حافظ به دلیل انتقاد از اوضاع نابسامان زمانه از شاعران مخالف خوانی محسوب می‌شود که با بهره گیری واژه‌های نمادین، به دفاع از هنجارهای اخلاقی و اجتماعی پرداخته و در مخالف‌خوانی های اجتماعی خود، بسیارى از طبقات مهم اجتماع، به‌ویژه مدّعیان ریاکار و دروغین دین‌داری را -که غالباً به فساد گراییده بودند- مورد سرزنش قرار داده‌‎ است. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل شخصیّت‌های نمادین به‌عنوان یکی از ویژگی‌های سبک ‌فکری در مخالف‎خوانی های اجتماعی شعر حافظ است که با استفاده از شیوۀ توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است. نتیجۀ حاصل از این تحقیق، گویای این است که حافظ با به‌کارگیری شخصیّت‌های گوناگون، توانسته است یکی از شگردهای انتقادی خود را در مخالفت با حاکمیّت موجود به نمایش بگذارد.