بازتاب فرهنگ و ادب ایرانی در شعر ابومحمّد عبدالله بن احمد خازن

نویسندگان

1 دانشجوی گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه رازی، دانشکده ادبیات، کرمانشاه

2 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه رازی، کرمانشاه.

3 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه رازی، دانشکده ادبیات، کرمانشاه.

4 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه

doi
چکیده

ابومحمّد عبدالله بن احمد خازن از نویسندگان توانا و برجستة شیعی، ایرانی و عربی¬سرا در سدة چهارم هجری قمری به دربار فخرالدّوله دیلمی و کتابدار صاحب بن عبّاد بوده است. دیوان اشعار او پس از قریب به یک هزار سال پنهان بودن، در یکی از بقعه¬های متبرّک آستان مقدس رضوی کشف شده است. ابومحمّد خازن، با وجود اینکه به زبان عربی شعر سروده، امّا روح فرهنگ ایرانی در کلام وی جاری است و کاربست بسیاری از عناصر فرهنگی و زبانی ایرانی؛ در سخن وی مشاهده می‌شود. جستار حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی کوشیده است تا بازتاب عناصر فرهنگ و ادب ایرانی را در سروده‌های این شاعر بررسی کند. دستاورد پژوهش، بیانگر آن است که بهره‌گیری از واژگان فارسی، اشاره به جشن‌های ایرانی همچون نوروز و مهرگان، کاربرد لغات معرّب، گریز به عناصر تاریخی ایرانی از جمله پادشاهان و شخصیت‌های سیاسی دوران ساسانی، توجّه به اساطیر ایرانی؛ از جمله رستم و اسفندیار، اشاره به عناصر اقلیمی سرزمین ایران، نمونه‌هایی از این دست هستند که اثبات می¬کند؛ ابومحمّد خازن، تلاش نموده تا فرهنگ و ادب ایران زمین را در قالب سروده‌های عربی به مخاطبان خویش بشناساند.